FOB Gemide Teslim (Free On Board) Nedir?

FOB yalnızca deniz ve iç su taşımacılığında kullanılan kurallardan biridir. Satış teklifinde geminin hareket edeceği liman belirtilir. Alıcı esas taşımayı düzenler, satıcı ihracat işlemlerini ve malların gemiye yüklenmesine kadar olan teslim görevini üstlenir. Uluslararası satış ekibinin malların liman sahasına girişini, gemiye fiilen yüklenmesinden ayrı takip etmesi gerekir. Mallar terminalde beklerken iki tarih arasında günler bulunabilir.

Bir ihracatçının toplu hammadde satışında yükleme Gemlik'te, varış ise başka ülkedeki bir limanda gerçekleşsin. Alıcının belirlediği gemi için limana gelen yükün gemiye alındığına dair kayıt, satıcının teslim noktasını gösterir. Varış limanındaki sonraki işlemlerle karıştırılmaz. Alıcı yolculuğun ana taşıma bedelini karşılaştırırken satıcıyla kararlaştırdığı yükleme limanını ve taşıyıcının verdiği navlun teklifini aynı güzergâh üzerinden değerlendirmelidir.

Konteynerli yük önce terminalde taşıyıcıya devredilip daha sonra gemiye alınabilir. Böyle bir işte satıcı malların gemiye yüklenme anını yönetmiyorsa, fiilî teslim noktasını anlatan başka bir kural seçmek daha uygun olabilir. Örneğin taşıyıcıya terminalde devir öngören bir sözleşmede terminal kabul belgesinin içeriği önem taşır. Ticari belgelerde alışkanlıkla FOB yazılması, malın terminale geldiği saati otomatik olarak gemiye yüklenme saati yapmaz.

Alıcının ayrıca karşılaştırdığı navlun tutarı gemi yolculuğunun bedelini gösterir. Satıcının limandaki işlemleri için yaptığı harcama ile ana taşıma bedelini ayrı yazmak, teklifi yeniden hesaplarken çifte sayıma engel olur. Özellikle iki liman seçeneği sunulmuşsa yükleme yeri, kullanılacak gemi ve navlun fiyatının hangi taşıma için geçerli olduğu birlikte okunmalıdır. Satış teklifini karşılaştırırken alıcı her kalemin hangi tarafça üstlenildiğini işaretler. Böylece aynı malın başka bir limandan gönderilmesi istendiğinde fiyat değişikliğinin nereden geldiği görülebilir.