Gümrük Vergisi Hesaplama

Gümrük vergisi, yurt dışından getirilen eşyadan ülkeye girişte alınan vergidir. Günlük dilde aynı söz, ithalatta ödenen bütün vergileri anlatmak için de kullanılır: gümrük vergisinin kendisi, özel tüketim vergisi (ÖTV) ve katma değer vergisi (KDV).

Bu vergilerin oranı her eşya için aynı değildir. Oranı eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) ve menşe ülkesi belirler. Bu yüzden “gümrük vergisi yüzde kaç” sorusunun tek bir yanıtı yoktur; yanıt ürüne göre değişir.

Araç, vergileri ayrı satırlarda gösterir. Böylece toplamın ne kadarının gümrük vergisinden, ne kadarının ÖTV ve KDV’den geldiğini görürsünüz.

İthal ürün satan bir işletme için bu vergiler ürün maliyetinin parçasıdır. Satış fiyatını belirlerken yalnızca tedarikçiye ödenen bedeli değil, ürünün depoya girene kadar yüklendiği bütün kalemleri hesaba katmak gerekir. Bulduğunuz toplamı maliyet hesaplama aracına taşıyarak birim maliyete ve satış fiyatına ulaşabilirsiniz.

“Genel eşya / ticari ithalat” seçeneğinde araç şu sırayı uygular:

• Gümrük kıymeti = (mal bedeli + navlun + sigorta) × döviz kuru
• Gümrük vergisi = gümrük kıymeti × gümrük vergisi oranı
• ÖTV = (gümrük kıymeti + gümrük vergisi) × ÖTV oranı
• KDV = (gümrük kıymeti + gümrük vergisi + ÖTV) × KDV oranı
• Toplam ithalat maliyeti = gümrük kıymeti + gümrük vergisi + ÖTV + KDV + diğer masraflar

Sıra önemlidir: her vergi, kendisinden önce hesaplanan vergiyi de içeren tutar üzerinden hesaplanır. KDV’yi yalnızca mal bedeli üzerinden hesaplamak sonucu olduğundan düşük gösterir.

Kur girilmediyse tutarlar ₺ kabul edilir. “Diğer masrafları KDV matrahına ekle” seçeneği işaretlenirse KDV, bu masrafları da içeren matrah üzerinden hesaplanır.

• Genel eşya / ticari ithalat: oranları sizin girdiğiniz hesap. İthalat yapan işletmeler ve aşağıdaki iki türe girmeyen bütün gönderiler için kullanılır.
• İlaç ve takviye edici gıda: sağlık kuruluşu raporu ya da doktor reçetesine dayanarak bir gerçek kişiye posta ya da hızlı kargoyla gelen gönderi. Eşyanın değeri üzerinden tek ve maktu vergi hesaplanır.
• Kitap ve basılı yayın: bir gerçek kişiye posta ya da hızlı kargoyla gelen, kişisel kullanıma mahsus kitap ya da benzeri basılı yayın. Tek ve maktu vergi oranı %0’dır.

Son iki türde oranı araç uygular, çünkü bu oranlar Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı sabit oranlardır. Genel hesapta ise hiçbir oran hazır gelmez.

Ticaret Bakanlığı’nın “Posta ve Hızlı Kargo Muafiyeti” sayfasına göre, bir gerçek kişiye posta ya da hızlı kargoyla gelen, ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen ve kıymeti 1500 Avro’yu geçmeyen iki eşya grubunda tek ve maktu vergi uygulanır:

• Kitap ya da benzeri basılı yayın (kişisel kullanıma mahsus): eşyanın değeri üzerinden %0.
• İlaç cinsi eşya ve takviye edici gıdalar (sağlık kuruluşu raporu ya da doktor reçetesine istinaden): Avrupa Birliği ülkelerinden doğrudan gelmesi durumunda %30, diğer ülkelerden gelmesi durumunda %60.
• Eşya, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli (IV) sayılı listede yer alıyorsa bu oranlara %20 eklenir.

Aynı sayfaya göre gönderi brüt 30 kilogramı geçmemelidir ve muafiyet her kişi için bir takvim ayında beş gönderi ile sınırlıdır.

Araç bu oranları ve 1500 Avro sınırını uygular; ağırlığı ve gönderi sayısını sizin denetlemeniz gerekir. Bilgiler Bakanlığın bu sayfasından alınmıştır.

Hayır. İlaç, takviye edici gıda ve kitap dışında kalan, kişisel kullanım için gelen ve bedeli 1500 Avro’ya kadar olan eşyada Bakanlığın sayfası sabit bir oran vermez. Bu gönderilerde hızlı kargo operatörü alıcı adına detaylı beyan verebilir ve eşyanın ithalat vergilerinin ödenmesi gerekir. Vergi, eşyanın kendi oranlarına göre hesaplanır.

Böyle bir gönderi için aracın “Genel eşya / ticari ithalat” seçeneğini kullanın. Oranları gönderiyi taşıyan operatörden ya da bir gümrük müşavirinden öğrenip alanlara yazın.

Aynı sayfaya göre kozmetik ürünler posta ve hızlı kargo yoluyla muaf olarak getirilemez.

Genel hesap. Aşağıdaki oranlar varsayımsaldır; herhangi bir ürünün gerçek oranı değildir. Mal bedeli 10.000 ₺, navlun 800 ₺, sigorta 200 ₺ olsun. Gümrük kıymeti 11.000,00 ₺ eder. Gümrük vergisi oranı %10 ise vergi 1.100,00 ₺ olur. ÖTV oranı boş bırakılırsa ÖTV 0 çıkar. KDV oranı %20 ise matrah 12.100,00 ₺, KDV 2.420,00 ₺ olur. Toplam vergi 3.520,00 ₺’dir. Diğer masraflar 500 ₺ ise toplam ithalat maliyeti 15.020,00 ₺, KDV hariç 12.600,00 ₺ çıkar. Sayfa açıldığında sonuç panelinde gördüğünüz örnek budur.

İlaç ve takviye edici gıda. Kıymeti 100 Avro olan, Avrupa Birliği dışındaki bir ülkeden gelen ve (IV) sayılı listede yer almayan bir gönderide oran %60, vergi 60,00 Avro’dur. Kuru örnek olarak 50 ₺ yazarsanız verginin karşılığı 3.000,00 ₺ olur. Aynı gönderi Avrupa Birliği ülkesinden doğrudan gelseydi oran %30, vergi 30,00 Avro olurdu. Eşya (IV) sayılı listedeyse oranlar sırasıyla %80 ve %50’ye çıkar.

Kitap. Kıymeti 80 Avro olan kişisel kullanıma mahsus bir kitap gönderisinde oran %0, tek ve maktu vergi 0,00 Avro’dur.

Gümrük vergisi, ÖTV ve KDV oranları ürünün GTİP numarasına ve menşe ülkesine göre değişir; zaman içinde de güncellenir. Tek bir varsayılan oran, ürünlerin büyük bölümü için yanlış sonuç verir ve yanlış bir sonuç, hiç sonuç olmamasından daha zararlıdır.

Bu nedenle araç genel hesapta hiçbir oranı önceden yazmaz. Alanlardaki “Örn.” değerleri yalnızca örnek hesabın nasıl kurulduğunu gösterir; siz bir tutar yazdığınızda örnek kaybolur ve boş bıraktığınız oran sıfır sayılır.

Ürününüz için geçerli oranları gümrük müşavirinizden, ürünün GTİP numarasından ve Ticaret Bakanlığı’nın güncel kaynaklarından öğrenin.

Tek ve maktu vergi, kıymeti 1500 Avro’yu geçmeyen gönderiler için tanımlıdır. Kıymet alanına daha yüksek bir tutar yazdığınızda araç vergi hesaplamaz; bu yolun gönderiye uygulanmadığını bildirir.

Böyle bir gönderi için “Genel eşya / ticari ithalat” seçeneğine geçin ve eşyanın kendi gümrük vergisi, ÖTV ve KDV oranlarıyla hesap yapın. Oranları ve izlenecek işlemi gümrük müşavirinizden öğrenin.

• İlaç ve takviye edici gıda için geçerli %30 ve %60 oranlarını her türlü eşyaya uygulamak. Bu oranlar yalnızca rapor ya da reçeteyle gelen o eşya grubu içindir.
• KDV’yi yalnızca mal bedeli üzerinden hesaplamak; gümrük vergisini ve ÖTV’yi matraha katmamak.
• Navlun ve sigorta bedelini hesaba almamak.
• Oranı benzer bir üründen almak. Aynı ürün ailesindeki iki eşyanın oranı farklı olabilir.
• Dövizli tutarı kur yazmadan girmek; araç bu durumda tutarı ₺ sayar.
• Ardiye, müşavirlik gibi masrafları toplam maliyete eklememek.
• Ağırlık ve aylık gönderi sayısı koşullarını gözden kaçırmak.
• Sonucu kesin vergi tutarı saymak ve satış fiyatını yalnızca bu rakama göre belirlemek.

• Ürününüzün GTİP numarasını ya da oranlarını bulmaz.
• Döviz kurunu kendisi çekmez; kuru siz yazarsınız.
• İlave vergiler, korunma önlemleri ve menşe şahadetnamesi gibi ürüne özel durumları hesaba katmaz. Bu kalemleri biliyorsanız “Diğer masraflar” alanına ekleyebilirsiniz.
• Bir eşyanın posta ya da hızlı kargoyla getirilip getirilemeyeceğine karar vermez.
• Gönderinin ağırlığını ve ay içindeki gönderi sayınızı denetlemez.
• Beyanname hazırlamaz; resmî bir vergi hesabının yerine geçmez.

Sonuç bir tahmindir. Mevzuat değişebilir; işlemden önce Bakanlığın sayfasından ya da gümrük müşavirinizden doğrulayın.