Geçici Vergi Nedir?
Geçici vergi, ticari kazanç sahiplerinin, serbest meslek erbabının ve kurumların yıllık vergilerine mahsup edilmek üzere yıl içinde üçer aylık dönem kazançları üzerinden beyan edip ödediği peşin vergidir.
Diğer Adları: Geçici Vergi Nedir, Geçici Vergi Beyannamesi, Provisional Tax
Geçici Vergi Nasıl Hesaplanır?
Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 120. maddesine göre ticari kazanç sahipleri ve serbest meslek erbabı, üçer aylık dönem kazançları üzerinden gelir vergisi tarifesinin ilk dilimine uygulanan oranda geçici vergi öder. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. maddesine göre şirketler aynı esaslarla, cari dönemin kurumlar vergisi oranında öder.
Matrah, dönemin kazancı defter kayıtlarına göre hesaplanarak bulunur; dönem sonundaki stok istenirse kayıtlar üzerinden tespit edilebilir. Kaydı eksik olan işletmede geçici vergi de yanlış çıkar; bu yüzden ön muhasebe düzeni çeyrek sonunu beklemeden güncel tutulur.
Geçici vergi ayrı bir vergi türü değildir; yıl sonunda ödenecek gelir ya da kurumlar vergisinin bir bölümünün yıl içinde peşin ödenmesidir. Bu nedenle yıl içinde ödenen her tutar yıllık hesapta kendiliğinden dikkate alınır.
Geçici Vergi Ne Zaman Beyan Edilir ve Nasıl Mahsup Edilir?
Maddeye göre geçici vergi, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14. günü akşamına kadar beyan edilir ve 17. günü akşamına kadar ödenir. Yıl içinde ödenen tutar yıllık beyannamedeki vergiden mahsup edilir; mahsup edilemeyen kısım diğer vergi borçlarına sayılır, yine kalırsa yıl sonuna kadar yazılı talep üzerine iade edilir. İş bırakılırsa sonraki dönemler için geçici vergi ödenmez.
Kampanya dönemlerinde kazancı sıçrayan bir mağazada geçici vergi beklenmedik bir nakit çıkışı yaratır. Satış hedefi, stok alımı ve vergi takvimi birlikte planlanır; büyüme planının bu tarafı e-ticaret danışmanlığı sürecinde de ele alınır.
Geçici Vergide Sık Yapılan Hatalar
- Nakit planına koymamak. Ödeme günü stok bütçesiyle çakışır.
- Dönem kayıtlarını eksik bırakmak. Eksik beyan sonradan tarhiyata yol açabilir.
- Mahsup ve iade hakkını izlememek. Fazla ödenen tutar yıl sonuna kadar talep edilir.
Geçici Vergi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Geçici vergi kimler öder?
Ticari kazancı gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri öder. Kendi durumunuzu mali müşavirinizle kontrol edin.
Geçici vergi fazla ödenirse ne olur?
Yıl içinde ödenen geçici vergi yıllık vergiden mahsup edilir, kalanı diğer vergi borçlarına sayılır. Yine de kalan tutar, yıl sonuna kadar yazılı olarak istenirse iade edilir.