Hakediş Nedir?
Hakediş, pazaryerinde tamamlanan satışlardan komisyon, kargo ve diğer kesintiler düşüldükten sonra satıcıya ödenecek tutarı ve bu tutarın ödenme zamanını ifade eden terimdir.
Hakediş Nasıl Hesaplanır?
Satıcı pazaryerinde bir ürün sattığında tutar hemen kendisine ödenmez. Pazaryeri siparişi teslim ve iade koşulları açısından izler, ardından sözleşmede belirtilen vadeye göre satıcının hakedişini oluşturur. Hakediş tutarı satış bedelinden komisyon, kargo payı, reklam ve diğer hizmet bedelleri düşülerek, iadeler ve düzeltmeler eklenerek bulunur. Ödeme vadesi, kesinti kalemleri ve oranları pazaryeri ve sözleşme bazında değişir.
Örnek (varsayımsal): 1.000 TL’lik satıştan 150 TL komisyon, 50 TL kargo payı ve 30 TL reklam bedeli düşülürse hakediş 1.000 - 150 - 50 - 30 = 770 TL olur; sonradan iade edilen bir ürün varsa bu tutar bir sonraki hakedişte düzeltilir.
Hakediş raporunda kontrol edilecek kalemler:
- Sipariş bazında satış tutarı ve kesinti satırları.
- İade ve iptallerin düzeltmeleri.
- Ödeme tarihi ve dönem aralığı.
- Fatura ve komisyon belgesiyle uyum.
Hakediş E-Ticarette Neden Önemlidir?
Hakediş, işletmenin nakit akışını belirler: satış yapıldığı gün ile paranın hesaba geçtiği gün arasındaki fark, stok alımı ve reklam bütçesi planını etkiler. Karar noktası, vade süresince finanse edilecek işletme sermayesidir. Kârlılığı doğru hesaplamak için hakediş kalemleri sipariş bazında kontrol edilmelidir; komisyon yapısı için pazaryeri komisyonu sayfasına bakılabilir.
Hakediş mutabakatı düzenli yapılmazsa hatalı kesintiler ve eksik ödemeler fark edilmez. Muhasebe tarafında hakediş ile fatura ve banka hareketlerinin eşleşmesi aylık kapanışı kolaylaştırır.
Çok pazaryerinde satış yapan işletmelerde her pazaryerinin vadesi ve raporlama biçimi ayrı izlenir.
Hakedişte Sık Yapılan Hatalar
- Satış tutarını kâr sanmak. Kesintiler düşülmeden yapılan hesap yanıltır.
- Mutabakatı yapmamak. Hatalı kesinti ve eksik ödeme fark edilmez.
- Vade farkını nakit planına katmamak. Stok alımı için gereken para zamanında hesapta olmaz.
- İadeleri sonraki döneme bırakmak. Dönem kârı olduğundan yüksek görünür.
Hakediş Ödemesi İçin Türkiye’de Yasal Süre Var mı?
Var. 6563 sayılı Kanun’a göre pazaryeri (elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı), satıcıya yapması gereken ödemeyi satış bedelinin kendi tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren beş iş günü içinde eksiksiz yapmazsa bu her durumda haksız ticari uygulama sayılır (ek madde 1/2-a). Pazaryeriyle ekonomik bütünlük içindeki ödeme kuruluşuna yapılan ödeme, pazaryerine yapılmış kabul edilir (ek madde 1/3).
- Mutabakat Tablosu: her siparişin alıcıya ulaştığı tarihi ve ödemenin hesaba geçtiği tarihi yan yana tutun; beş iş gününü aşan ödemeyi sipariş numarasıyla not edin.
Hakediş Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hakediş raporunda nelere bakılmalı?
Her sipariş için satış tutarı ve kesinti satırları, iade ile iptal düzeltmeleri, ödeme tarihi ve dönem aralığı kontrol edilir. Rakamlar fatura ve komisyon belgesiyle karşılaştırılır; hakediş, fatura ve banka hareketleri düzenli eşleştirilirse hatalı kesinti ya da eksik ödeme gözden kaçmaz.
Hakediş ne zaman ödenir?
Vade pazaryeri sözleşmesinde yazar, ancak yasal üst sınır vardır: 6563 sayılı Kanun’un ek 1’inci maddesi beş iş gününü aşan ödemeyi haksız ticari uygulama sayar. Güncel vade satıcı panelinden kontrol edilmelidir.