Ekonomik Sipariş Miktarı Nedir?
Ekonomik sipariş miktarı, bir ürün için sipariş verme ve stok tutma maliyetlerinin toplamını en aza indiren tek seferlik sipariş adedidir.
Ekonomik Sipariş Miktarı Nasıl Hesaplanır?
Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) şu formülle bulunur: EOQ = karekök(2 x D x S / H). Burada D yıllık talep, S bir siparişin vermenin sabit maliyeti, H ise bir birimin yıl boyu stokta tutulmasının maliyetidir. Örnek (varsayımsal): D = 1.200 adet, S = 150 TL, H = 6 TL ise EOQ = karekök(2 x 1.200 x 150 / 6) = karekök(60.000), yani yaklaşık 245 adettir.
Model talebin sabit, fiyatın değişmez ve tedarik süresinin kesin olduğunu varsayar. Gerçek hayatta bu varsayımlar tam sağlanmaz; bu nedenle sonuç bir başlangıç noktası sayılmalı, minimum sipariş miktarı ve depolama kapasitesiyle birlikte düşünülmelidir.
- Sipariş maliyetine kargo, işçilik ve idari giderleri ekleyin.
- Stok tutma maliyetine sermaye maliyetini katın.
- Sonuçları ürün bazında yılda bir güncelleyin.
Ekonomik Sipariş Miktarı Neden Önemlidir?
Çok küçük ve sık sipariş, sipariş maliyetini artırır; çok büyük sipariş ise stok tutma maliyetini yükseltir. EOQ iki maliyet arasındaki dengeyi gösterir ve alım kararını sezgiden çıkarıp hesaba bağlar. Yeniden sipariş noktası ile birlikte kullanıldığında ne zaman ve ne kadar sipariş verileceği netleşir.
Tedarikçi indirim kademeleri, minimum adet ya da nakliye avantajı varsa yalnızca EOQ’ya bakılmaz; toplam maliyet farklı senaryolarla karşılaştırılır. Nakit durumu da alım büyüklüğünü sınırlar.
Ekonomik Sipariş Miktarında Sık Yapılan Hatalar
- Tüm ürünlere aynı sipariş maliyetini uygulamak. Hesap çarpılır.
- Sermaye maliyetini unutmak. Tutma maliyeti düşük görünür.
- Dalgalı talepte sabit formül kullanmak. Sonuç yanıltıcı olur.
- Depo kapasitesini görmemek. Hesaplanan miktar sığmaz.
Ekonomik Sipariş Miktarı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ekonomik sipariş miktarı hesabında hangi maliyetler kullanılır?
Hesap üç girdiyle yapılır: yıllık talep, bir siparişin sabit maliyeti ve bir birimin yıl boyunca stokta tutulma maliyeti. Sipariş maliyetine kargo, işçilik ve idari giderler; tutma maliyetine sermaye maliyeti eklenir. Örneğin 1.200 adet talep, 150 ₺ sipariş ve 6 ₺ tutma maliyetiyle sonuç yaklaşık 245 adettir.
EOQ her işletme için uygun mudur?
Talebi görece sabit ürünlerde faydalıdır. Dalgalı ya da sezonluk ürünlerde yalnızca başlangıç olarak kullanılmalıdır.
EOQ ile yeniden sipariş noktası aynı şey midir?
Hayır; EOQ ne kadar sipariş verileceğini, yeniden sipariş noktası ne zaman verileceğini gösterir.