Stok Tutma Maliyeti Nedir?
Stok tutma maliyeti, ürünlerin depoda bekletilmesinden doğan depolama, sermaye, sigorta, bozulma ve fire giderlerinin toplamıdır.
Stok Tutma Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Maliyet, ortalama stok değerinin belirli bir yıllık orana çarpılmasıyla bulunur: yıllık stok tutma maliyeti = ortalama stok değeri x yıllık tutma oranı. Oran; depo kirası, enerji, personel, sigorta, sermaye maliyeti, fire ve eskime paylarından oluşur. Örnek (varsayımsal): ortalama stok değeri 500.000 TL ve yıllık tutma oranı yüzde 20 ise yıllık maliyet 100.000 TL’dir.
En çok gözden kaçan kalem, sermayenin fırsat maliyetidir. Stokta bağlanan para alternatif kullanıma gitseydi getirebileceği kazancı temsil eder. Bu bileşen, nakit akışı baskısı yaşayan işletmeler için belirleyicidir.
Maliyetin ürün bazında hesabı, tüm depoyu tek oranla değerlendirmekten daha doğru sonuç verir. Hacimli ve ağır ürün raf alanını fazla kullanır, küçük ve yüksek değerli ürün ise sermayeyi daha çok bağlar. İki ürün aynı oranla ele alınırsa yanlış kararlar çıkar.
- Depo giderini ürün sayısına ya da alana göre dağıtın.
- Fire ve bozulma payını geçmiş kayıtlardan çıkarın.
- Sermaye maliyetini ayrı satır olarak gösterin.
Stok Tutma Maliyeti Neden Önemlidir?
Stok bir varlık gibi görünse de bekledikçe maliyet üretir. Yüksek stok, güven hissi verir ancak stok devir hızı düşer ve fiyatlandırma doğru yapılmazsa kâr azalır. Tutma maliyetini bilmek, alım miktarı kararını ekonomik sipariş miktarı ile dengelemeye imkân verir.
Maliyet aynı zamanda ürün fiyatına yansır. Uzun süre rafta kalan ürünün gerçek maliyeti, ilk günkü alış fiyatından yüksektir. Ölü stok sorununun mali boyutu bu hesapta açıkça görünür.
Tutma maliyetini bilen işletme, alım pazarlığında ödeme vadesi ile peşin iskonto arasında da daha sağlıklı karar verir.
Stok Tutma Maliyetinde Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca depo kirasını saymak. Gerçek maliyet eksik hesaplanır.
- Her ürüne aynı oranı uygulamak. Bozulabilir ürün farkı yok sayılır.
- Maliyeti fiyata yansıtmamak. Uzun beklemeyen ürün zarar yazar.
- Hesabı yılda hiç güncellememek. Faiz ve kira değişimi gözden kaçar.
Stok Tutma Maliyeti Hakkında Sık Sorulan Sorular
Stok tutma maliyeti neden ürün bazında hesaplanmalıdır?
Ürünler bu maliyeti farklı yollardan üretir: hacimli ve ağır ürün raf alanını, küçük ve yüksek değerli ürün sermayeyi daha çok bağlar, bozulabilir ürünün fire payı da yüksektir. Bütün depoya tek oran uygulanırsa bu farklar kaybolur ve alım ile fiyat kararları yanlış çıkar.
Stok tutma maliyetine neler dahildir?
Depo kirası, enerji, personel, sigorta, fire, bozulma ve eskime payları ile sermayenin fırsat maliyeti dahildir. En sık unutulan kalem, stokta bağlanan paranın başka bir kullanımda getirebileceği kazançtır; yalnızca kira sayılırsa maliyet eksik çıkar.
Stok tutma maliyeti nasıl azaltılır?
Stok seviyesini talebe göre ayarlamak, devir hızını artırmak ve ölü stoğu eritmek maliyeti azaltır.