Ortalama Stokta Kalma Süresi (Days Inventory Outstanding) Nedir?

Mağazanın raflarındaki farklı ürünlere tek tek bakmadan genel stok düzeyini incelemek için maliyet esaslı bir gösterge kullanılabilir. İlgili dönemin ortalama stok değeri, aynı dönemde satılan malların maliyetine bölünür ve dönem gün sayısıyla çarpılır. Satış fiyatıyla değerlenmiş stok ile maliyet üzerinden hesaplanmış bir payda karıştırılırsa gün sonucu bozulur. Dönem başı ve sonu basit ortalaması veya daha sık alınmış bakiye ortalaması kullanılıyorsa yöntem raporda belirtilir.

Doksan günde maliyeti bir milyon iki yüz bin lira olan ürün satan bir ayakkabı mağazasının ortalama stoğu dört yüz bin lira olsun. Sonuç otuz gündür. Bu ortalama, depodaki her çiftin bir ay içinde satıldığı iddiasını taşımaz. Belirli bir numara haftalarca beklerken aynı modelin başka numarası birkaç günde tükenebilir. Satın alma ekibi hangi bedenin yeniden sipariş edileceğini belirlemek için ürün düzeyindeki hareketleri de açmalıdır.

Yeni sezona girerken malın önceden alınması, henüz satış başlamadan ortalama stoğu yükseltebilir. Bu yüzden hesap önceki yılın benzer dönemi ve aynı ürün grubu ile karşılaştırılabilir. İade edilen ürünlerin satılabilir, kontrol bekleyen veya kusurlu olarak kaydedilmesi de raporun kapsamını etkiler. Günün sonunda eldeki tek bakiyeyi bütün döneme yaymak yerine stok hareketlerinin ne zaman gerçekleştiği görülebiliyorsa düzenli aralıklarla alınan ortalamalar daha açıklayıcı olur.

Dönem içindeki stok devir hızı aynı kapsam ve maliyet değerleriyle hesaplandıysa gün sayısı ile birlikte okunabilir. Üç defa devreden bir stok grubu doksan günlük örnekte yaklaşık otuz günlük ortalamaya karşılık gelir. Grup içinde tükenen ürünlerin yerine farklı varyantlar alınıyorsa bu ilişkiyi tek bir ürünün rafta kaldığı süreye doğrudan uygulamamak gerekir.