XML bayiliği, bir tedarikçinin ya da XML toptancısının ürün, stok ve fiyat bilgisini XML dosyasıyla verdiği, mağazanın da bu ürünleri stoklamadan kendi sitesinde ya da pazaryerinde sattığı modeldir. XML ile satışta ürün tedarikçinin deposundan çıksa da müşteriye karşı satıcı mağazadır: ön bilgilendirme, teslim süresi, kargoda kayıp ve hasar, iade ve fatura mağazanın sorumluluğundadır. Bu yüzden modelin asıl işi tedarikçi seçimidir. Stok ve fiyatın ne sıklıkla güncellendiği, görsel ve metin için yazılı kullanım izni olup olmadığı ve iadenin nereye gideceği satış başlamadan netleşir.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş yerine geçmez.
| Konu | Sorumlu | Tedarikçiyle Netleşecek Nokta |
|---|---|---|
| Ön Bilgilendirme | Mağaza | İade taşıyıcısı ve iade adresi |
| Teslim Süresi | Mağaza | Siparişin tedarikçide hazırlanıp kargoya verilme süresi |
| Stok ve Fiyat | Mağaza | Dosyanın güncellenme sıklığı |
| Kayıp ve Hasar | Mağaza | Hasarın tedarikçiyle paylaşımı |
| Ayıplı Ürün ve İade | Mağaza | İadenin ve değişimin gideceği adres |
| Görsel ve Metin | Yayımlayan Mağaza | Yazılı kullanım izni ve kapsamı |
| Fatura | Mağaza | Tedarikçinin mağazaya kestiği fatura |
XML bayiliği nasıl çalışır
Tedarikçi ürünlerini bir XML dosyasında yayımlar ve dosyanın adresini bayisine verir. Dosyada ürün adı, açıklama, görsel adresleri, fiyat ve stok gibi alanlar bulunur; mağazanın altyapısı dosyayı okuyup ürünleri kataloğa aktarır, sonraki okumalarda stok ve fiyatı yeniler. Sipariş gelince mağaza siparişi tedarikçiye iletir, ürün tedarikçinin deposundan müşteriye gönderilir. Aynı stoksuz satış modelinin yaygın adı dropshipping'dir; XML dosyasının ne olduğu ve ürün feed'i kavramı sözlükteki XML maddesinde anlatılır.
“Bayilik” sözcüğü bu modelde ticari bir addır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nde “XML bayisi” diye ayrı bir tür yoktur. Kanun ve yönetmelik, ticari amaçla tüketiciye mal sunan kişiyi satıcı sayar. Siparişi kendi sitesinde ya da pazaryerindeki mağazasında alan işletme bu tanıma girer; ürünü kimin paketleyip gönderdiği bu tanımı değiştirmez.
Ürünler pazaryerinde de satılacaksa tedarikçinin dosyasını pazaryerine aktarmak ayrı bir eşleme işidir. Pazaryerinin kategori ve nitelik yapısı tedarikçinin dosyasındaki alanlarla birebir örtüşmeyebilir; varyant, stok ve fiyat alanları da pazaryerinin beklediği biçime göre eşlenir.

Satıcı olarak mağazanın sorumlulukları
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne göre tüketiciyi sözleşmeden önce satıcı bilgilendirir. Malın temel nitelikleri, satıcının unvanı ve iletişim bilgileri, vergiler dahil toplam fiyat ve ek masraflar, teslim süresi, cayma hakkı ve satıcının iade için öngördüğü taşıyıcı bu bilgilerin arasındadır. Bu bilgileri tedarikçinin dosyası değil, mağaza verir; dosyada bulunmayan teslim süresi ve iade taşıyıcısı mağazanın kendi kararıdır.
Yönetmelik, siparişin satıcıya ulaştığı günden itibaren taahhüt edilen sürede teslimi ister; mal satışlarında bu süre, kişiye özel hazırlanan mallar dışında, 30 günü geçemez. Aynı yönetmelik malın stokta bulunmamasını edimin imkânsızlaşması saymaz. Tedarikçinin deposunda ürün bittiği için gönderilemeyen sipariş bu yüzden satıcı için geçerli bir mazeret olmaz. Satıcı, malın tüketiciye teslimine kadar oluşan kayıp ve hasardan da sorumludur.
Kendi sitesinde sipariş alan mağaza, 6563 sayılı Kanun'a göre elektronik ticaret hizmet sağlayıcıdır. Tanıtıcı bilgilerini güncel ve kolay ulaşılır biçimde sunar, ödenecek toplam bedeli ödeme bilgisi girilmeden önce gösterir ve siparişi gecikmeksizin elektronik ortamda teyit eder. Elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarla ilgili yönetmelik de iletişim bilgilerinin ve toplam fiyatın sitede görünmesini ister. Kanunun aracı hizmet sağlayıcılara tanıdığı içerik sorumsuzluğu pazaryeri gibi aracılar için öngörülmüştür; kendi sitesinde satan mağaza aracı değil, hizmet sağlayıcıdır.

XML toptancısının dosyasında stok ve fiyat tazeliği
XML dosyasının kendisi stok ve fiyatın ne sıklıkla yenileneceğini belirlemez. Güncelleme sıklığı altyapıya, mağazadaki ayara ve tedarikçinin dosyasını ne sıklıkla yenilediğine göre değişir; bazı kurulumlarda güncelleme kendiliğinden çalışmaz, tedarikçide değişiklik olunca mağaza başlatır. Bu yüzden tedarikçiye dosyanın hangi aralıklarla yenilendiği ve tükenen ürünün dosyada nasıl göründüğü önceden sorulur. ideasoft'ta tedarikçi dosyasının bağlanması ve güncellemenin sırası ideasoft XML ve Excel ile ürün yükleme yazısında anlatılır.
Panelden elle düzeltilen stok, fiyat ya da görsel, ürün XML'den geliyorsa bir sonraki güncellemede dosyadaki değere dönebilir. Bu yüzden her alanın kaynağı önceden belirlenir: stok ve alış fiyatı tedarikçinin dosyasından, satış fiyatı mağazanın fiyat kuralından, ürün metni mağazanın kendi düzenlemesinden gelebilir. Elle düzenlenen verilerin XML güncellemesinde değişmesi Bilgi Kütüphanesi'nde ayrıca anlatılır.
Altyapılar satış fiyatını tedarikçinin fiyatına bir oran ekleyerek kurmaya izin verebilir. Oranı seçmeden önce pazaryeri komisyonu, kargo, ödeme kesintisi ve iade payı birlikte hesaplanır; bunun için kâr marjı hesaplama aracı kullanılabilir. Fiyatı sıfır ya da hatalı gelen ürünü pasifleştirmek ve tedarikçinin dosyasından kalkan ürünü mağazadan silip silmemek de altyapıda ayrı ayarla seçilebilir; silme ayarı açıksa dosyanın eksik geldiği bir güncellemede ürünler mağazadan düşebilir.
Ürünler Google'da da gösteriliyorsa tazelik ikinci kez önem kazanır. Google Merchant Center, veri kaynağındaki fiyat ürün sayfasındaki fiyatla uyuşmazsa ürünü onaylamayabilir ve bu durumun hesabın askıya alınmasına yol açabileceğini belirtir; uyuşmazlığın bilinen nedenlerinden biri sitenin ve Merchant Center'ın farklı zamanlarda güncellenmesidir. Stok durumu da ürün sayfasında, ödeme sayfasında, yapılandırılmış veride ve veri kaynağında aynı olmalıdır. Geçici olarak satılamayan ürün silinmez, stokta yok olarak işaretlenir. Hesabın kurulumu Google Merchant Center rehberinde yer alır.

Görsel ve metin kullanım hakkı
Tedarikçinin dosyasıyla gelen fotoğraflar, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre fotoğrafik eser sayılır; ürün açıklaması da dil ve yazıyla ifade edilen bir eser olabilir. Kanun çoğaltma, satışa çıkarma ve dijital iletim dahil umuma iletme haklarını eser sahibine tanır. Mağazanın bir görseli kendi sitesinde ya da pazaryerinde yayımlaması bu haklara dokunur.
Mali haklara ilişkin izin ve devirlerin yazılı yapılması, konularının da ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Dosyada görsel adresi bulunması, o görseli kullanma izni verildiği anlamına gelmeyebilir; görsel, metin ve video için kullanım izni ve kapsamı tedarikçiyle yapılan sözleşmede yazılır. Kanun izinsiz kullanım için tazminat ile hapis ya da adli para cezası öngörür; yazılı izin bu yüzden satış başlamadan alınır.
Görsellerin tedarikçinin sunucusundan mı çağrıldığı, mağazaya mı kopyalandığı da sorulur. Tedarikçi bir görseli kaldırdığında ya da değiştirdiğinde, güncellemenin ayarına göre ürün görselsiz kalabilir ya da eski görsel korunabilir.
Ürün açıklamasının doğruluğu da mağazanın işidir. 6502 sayılı Kanun, internet portalında ya da reklamda yazan özelliklerden birini taşımayan malı ayıplı sayar. Tedarikçinin dosyasından gelen yanlış ölçü, malzeme ya da uyumluluk bilgisi mağaza sayfasında yayımlandıysa müşteri ayıplı mal haklarını satıcıya karşı kullanabilir. Aynı dosya başka bayilere de verildiğinde aynı ürün aynı metinle birden çok sitede durur; açıklamayı kendi müşterinize göre yeniden yazmak hem doğruluğu denetlemenin hem de ürün sayfanızı ayırmanın yoludur.
Kargo, iade ve fatura sorumluluğu
Kargoyu tedarikçinin göndermesi, teslime kadar oluşan kayıp ve hasar sorumluluğunu müşteriye karşı değiştirmez; hasarın tedarikçiyle nasıl paylaşılacağı aranızdaki sözleşmede yazılır. Gönderinin hangi kargo firmasıyla yapıldığı ve takip bilgisinin mağazaya ne zaman ulaştığı da tedarikçiden öğrenilir, çünkü müşteri kargo sorusunu mağazaya sorar.
Cayma hakkında satıcı, ürünün ön bilgilendirmede belirtilen iade taşıyıcısına teslim edildiği günden itibaren 14 gün içinde ödemeleri iade eder. Bu yüzden iade edilen ürünün tedarikçiye mi mağazaya mı gideceği, iade adresi ve taşıyıcı satıştan önce kararlaştırılır; ürün tedarikçiye dönüyorsa iadeyi teslim aldığını mağazaya ne zaman bildireceği de yazılır. Ayıplı üründe tüketicinin seçtiği hakkı yerine getirmek satıcının yükümlülüğüdür; onarım ve değiştirmede üretici ve ithalatçı da satıcıyla birlikte sorumludur.
Vergi Usul Kanunu faturayı, malı satan tüccarın müşteriye verdiği belge olarak tanımlar. XML ile satışta müşteriye faturayı satışı yapan mağaza düzenler; tedarikçi de mağazaya ayrıca fatura keser. Faturanın düzenlenme zamanı ve e-belge yükümlülükleri işletmeye göre değiştiği için ayrıntı mali müşavirle belirlenir.
Tedarikçi seçerken kontrol edilecekler
Tedarikçiyle anlaşmadan önce aşağıdaki sorular yazılı olarak yanıtlanır. Yanıtı belirsiz kalan her satır, satış başladıktan sonra mağazanın tek başına taşıdığı bir risk olur.
| Konu | Tedarikçiye Sorulacak | Neden Önemli |
|---|---|---|
| Güncelleme Sıklığı | Stok ve fiyat dosyada hangi aralıklarla yenileniyor? | Tükenen ürün satışta kalırsa sipariş karşılanamaz; Merchant Center fiyat ve stok uyuşmazlığını reddeder |
| XML Alanları | Barkod, GTIN, marka, varyant, kargo ağırlığı ve görseller dosyada var mı? | Eksik alan eşlemeyi ve ürünün Google kaydını zorlaştırır |
| Görsel ve Metin İzni | Kullanım izni yazılı mı, kapsamı ne? | Mali haklara ilişkin izin yazılı olmalıdır |
| İade ve Değişim | İade nereye gider, ayıplı ürün nasıl değiştirilir? | İade taşıyıcısı ön bilgilendirmede yazılır |
| Kargo ve Hasar | Hangi kargo firması kullanılıyor, hasar nasıl paylaşılır? | Teslime kadar kayıp ve hasardan satıcı sorumludur |
| Hazırlama Süresi | Sipariş kaç günde kargoya verilir? | Sitede yazan teslim süresi buna göre belirlenir |
| Fatura | Tedarikçi mağazaya hangi faturayı keser? | Müşteriye faturayı satıcı düzenler |
| Kimlik ve Sözleşme | Unvan, vergi numarası ve iletişim bilgisi; fesih ve dosyanın kesilme şartı | Tedarikçi ürün sağlamayı bırakabilir |
Sözleşmede ayrıca fiyat değişikliğinin önceden bildirilip bildirilmeyeceği, tedarikçinin aynı ürünleri başka bayilere de verip vermediği ve dosya kesildiğinde mağazadaki ürünlerin ne olacağı yazılır. Bu maddelerin hukuki sonuçları için bir avukattan görüş alınır.

XML ile satışta sık yapılan hatalar
- Stoğu Denetlemeden Satışa Açmak: Dosya gecikmeli yenilendiğinde tükenmiş ürün satışta kalır; ürünün stokta olmaması satıcıyı teslim yükümlülüğünden kurtarmaz.
- Açıklamayı Kontrolsüz Yayımlamak: Dosyadaki yanlış özellik mağaza sayfasında yayımlandığında ürün ayıplı mal sayılabilir.
- Görseli İzinsiz Kullanmak: Görsel adresinin dosyada olması yazılı kullanım izni yerine geçmez.
- Merchant Center'ı Ayrı Zamanda Güncellemek: Fiyat sitede değişip veri kaynağında eski kalırsa ürün onaylanmayabilir.
- İade Adresini Belirsiz Bırakmak: İade taşıyıcısı ön bilgilendirmenin kalemlerindendir; iadenin tedarikçiye mi mağazaya mı gideceği satıştan önce bilinmelidir.
- Elle Düzeltmeyi Güncellemeye Bırakmak: Panelde düzeltilen stok ve fiyat bir sonraki okumada dosyadaki değere dönebilir.
- Kaynaktan Kalkan Ürünü Otomatik Silmek: Tedarikçi dosyayı eksik verdiğinde ürünler mağazadan silinebilir; Google'da silinen ürünün yeniden gösterilmesi uzun sürer.
- Herkesle Aynı Metni Kullanmak: Aynı dosyayı kullanan bayilerin ürün sayfaları birbirinin aynısı olur.
Uzman desteği gerektiren durumlar
Birden çok tedarikçinin dosyası tek mağazada birleşecekse, ürünler pazaryerlerine de gönderilecekse ya da Merchant Center ürünleri fiyat ve stok uyuşmazlığıyla reddediyorsa iş, dosyayı bağlamaktan fazlasını ister. AdPix, e-ticaret danışmanlığı kapsamında mağazayı ve tedarikçinin dosyasını inceler; hangi alanın tedarikçiden, hangisinin mağazadan geleceğini, güncelleme düzenini ve fiyat kuralını işletmeyle birlikte belirler ve öncelikli işleri sıralar. Ürünler pazaryerlerinde de satılacaksa AdPix, pazaryeri entegrasyonu kurulumunda kategori, nitelik, varyant, stok ve fiyat eşlemesini kurar ve deneme aktarımıyla sınar. Tedarikçi sözleşmesinin hukuki yanı için avukattan görüş alınır.
XML bayiliği için diğer rehberler
- E-ticaret danışmanlığı
- Pazaryeri entegrasyonu kurulumu
- ideasoft'ta XML ve Excel ile ürün yükleme
- Kâr marjı hesaplama
- Dropshipping nedir
- ideasoft XML güncelken Merchant Center fiyatının eski kalması
XML bayiliği hakkında sık sorulan sorular
XML bayilik nedir, dropshipping ile aynı şey mi?
XML bayiliği, tedarikçinin ürün, stok ve fiyat bilgisini XML dosyasıyla verdiği, mağazanın da ürünü stoklamadan sattığı modeldir. Ürün tedarikçiden müşteriye gönderildiği için dropshipping'in bir türüdür; ayırt edici yanı, ürün verisinin tedarikçinin XML dosyasından gelmesidir.
XML toptancısı seçerken ilk neye bakılır?
Önce stok ve fiyatın dosyada hangi aralıklarla yenilendiğine, ardından görsel ve metin için yazılı kullanım izni verilip verilmediğine bakılır. İadenin nereye gideceği, kargoda hasarın nasıl paylaşılacağı, tedarikçinin unvanı ve vergi numarası da anlaşmadan önce yazılı olarak netleşir.
XML ile satışta müşteriye karşı kim sorumludur?
Siparişi alan mağaza satıcıdır. Ön bilgilendirme, taahhüt edilen sürede teslim, teslime kadar kayıp ve hasar, cayma ve ayıplı mal talepleri mağazaya yöneltilir. Tedarikçiyle sorumluluğun nasıl paylaşılacağı sözleşmede yazılır; bu paylaşım müşteriye karşı sorumluluğu değiştirmez.
Tedarikçinin XML'indeki ürün görsellerini kullanmak için izin gerekir mi?
Evet. Fotoğraf, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre eser sayılır ve çoğaltma ile umuma iletme hakkı eser sahibindedir. Mali haklara ilişkin izin yazılı olmalıdır; görsel adresinin dosyada bulunması tek başına izin anlamına gelmeyebilir. Kullanım izni ve kapsamı tedarikçi sözleşmesine yazılır.
Tedarikçinin stok bilgisi gecikirse ne olur?
Tükenmiş ürün mağazada satışta kalır ve sipariş alınır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği malın stokta bulunmamasını edimin imkânsızlaşması saymaz. Ürün Google'da da gösteriliyorsa ürün sayfası ile veri kaynağındaki stok durumunun uyuşmaması ürünün reddedilmesine yol açabilir.
Etiketler
- XML Bayiliği
- XML Toptancı
- Dropshipping
- Tedarikçi XML
- Stoksuz Satış




