ABC Analizi Nedir?
ABC analizi, stoktaki ürünleri satış cirosundaki ya da stok değerindeki paylarına göre A, B ve C gruplarına ayıran ve yönetim çabasını en önemli ürünlere odaklayan sınıflandırma yöntemidir.
ABC Analizi Nasıl Yapılır?
ABC analizi, az sayıda ürünün işin büyük kısmını yarattığı gözlemine dayanır. Her ürünün cirodaki payı hesaplanır, ürünler büyükten küçüğe sıralanır ve kümülatif paya göre üç gruba ayrılır.
Ürün payı = (Ürün cirosu / Toplam ciro) x 100
Gruplar şöyle okunur:
- A grubu: sayıca az ama cironun büyük bölümünü getiren ürünler. En sıkı stok kontrolü ve en yüksek güvenlik stoğu bu gruptadır.
- B grubu: orta düzeyde paya sahip ürünler. Standart planlama ve düzenli izleme yeterlidir.
- C grubu: sayıca çok ama toplam cirodaki payı düşük ürünler. Basit kurallarla yönetilir; çok yavaş satanlar kataloğa devam edip etmeyeceği açısından gözden geçirilir.
Örnek: Toplam ciro 1.000.000 TL olan bir mağazada ilk beş ürün 700.000 TL’yi oluşturuyorsa bu ürünler A grubundadır. Sınır değerleri işletmenin kendi verisine göre belirlenir; sabit bir kural yoktur. Analiz ciro yerine kâr ya da satış adedi ile de yapılabilir.
ABC Analizi E-Ticarette Neden Önemlidir?
Her ürüne aynı ilgiyi göstermek, sınırlı zaman ve sermayenin yanlış dağıtılması demektir. ABC analizi, hangi ürünün stoksuz kalmasının en pahalı olduğunu gösterir. A grubundaki bir ürünün tükenmesi ciroyu ciddi etkiler; C grubundaki bir ürünün tükenmesi ise çoğu zaman önemsizdir.
Analiz stok, satın alma ve reklam kararlarını yönlendirir. A grubu ürünlerde güvenlik stoğu yüksek tutulur ve yeniden sipariş noktası sık güncellenir; reklam bütçesi de bu ürünlere öncelik verir. C grubunda ise stok eritme ve katalog sadeleştirme düşünülür. Ürün ve varyant bazında SKU düzeyinde yapılması daha ayrıntılı sonuç verir.
Karar olarak analiz üç ayda bir ya da sezon değişiminde yenilenir; çünkü ürünlerin grubu zamanla değişir. Stok devir hızı ve katkı marjı ile birlikte okunduğunda hangi ürünün gerçekten değer yarattığı daha net görülür.
ABC Analizinde Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca ciroya bakmak. Cirosu yüksek ama marjı düşük ürün A grubunda görünüp zarar yazdırabilir.
- Analizi yenilememek. Ürünlerin grubu değişir ama stok kararları eski sınıflandırmaya göre verilir.
- Tüm kataloğu tek ölçüyle sınıflandırmak. Mevsimsel ürünler yanlış yorumlanır.
- C grubunu tamamen ihmal etmek. Büyüme potansiyeli olan yeni ürünler fark edilmez.
ABC Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular
ABC analizi yalnızca ciroya göre mi yapılır?
Hayır; ciro en yaygın ölçüdür ama ABC analizi kâr ya da satış adedine göre de yapılabilir. Yalnızca ciroya bakmak, cirosu yüksek fakat marjı düşük bir ürünü A grubunda gösterebilir; bu yüzden sonuç stok devir hızı ve katkı marjıyla birlikte okunur.
ABC analizinde A grubu ne anlama gelir?
Sayıca az ama cironun büyük bölümünü getiren, en sıkı stok ve satın alma kontrolü gerektiren ürünlerdir.
ABC analizi ne sıklıkla yapılmalıdır?
Genellikle üç ayda bir ya da sezon değişiminde yenilenir; çünkü ürünlerin satış payı zamanla değişir.