Ölü Stok Nedir?
Ölü stok, belirli bir süredir satılmayan ve talebi kalmamış ürünlerin depoda atıl kalan bölümüdür; sermayeyi bağlar ve depolama maliyeti doğurur.
Ölü Stok Nasıl Tespit Edilir?
Tespit için ürünlerin son satış tarihi ve satış hızı incelenir. Belirli bir dönemde hiç satmayan, ya da çok düşük hızda satan kalemler ölü stok adayıdır. Dönem ölçüsü ürün kategorisine göre değişir; modada sezon, gıdada son kullanma tarihi belirleyicidir. Formül: ölü stok oranı = ölü stok değeri / toplam stok değeri x 100.
Örnek (varsayımsal): toplam stok değeri 400.000 TL ve ölü stok değeri 40.000 TL ise oran yüzde 10’dur. Stok devir hızı düşük kalemler ve ABC analizi sonuçları, riskli ürünleri bulmaya yarar.
Ölü stoğu erken görmek için yaşlandırma raporu aylık çıkarılmalıdır. Rapor, ürünleri son satıştan itibaren geçen süreye göre gruplar: belirli süreyi aşan kalemler uyarı listesine girer. Böylece indirim kararı stok tamamen değerini yitirmeden alınabilir.
- Son satış tarihine göre yaşlandırma raporu çıkarın.
- Sezonluk ürünleri sezon bitiminde ayrı değerlendirin.
- Rapora maliyet değerini de ekleyin.
Ölü Stok Neden Önemlidir?
Ölü stok sermayeyi bağlar, depo alanı kaplar ve değer kaybeder. Ayrıca nakit akışını daraltır; çünkü yeniden satılabilecek ürünlere ayrılabilecek bütçe satılmayan ürünlerde kalır. Muhasebe tarafında değer düşüklüğü kaydı gerekebilir; güncel uygulama için mali müşavire danışılmalıdır.
Çözüm yolları arasında kampanya ile indirim, paket ürün içine eklemek, farklı kanalda satmak, toptan çıkış ya da bağış sayılabilir. Karar, indirimli satışın ürün maliyetinin altına inip inmediğine göre verilir. Alımları talep tahminiyle hizalamak sorunun tekrarını azaltır.
Alım aşamasında ürünün sezon ve trend riskini hesaba katmak, ölü stoğun asıl önleyicisidir; yeni ürünlerde küçük adetle başlayıp satış hızı görüldükten sonra büyütmek güvenli bir yaklaşımdır.
Ölü Stokta Sık Yapılan Hatalar
- Değeri yüksek diye saklamak. Bekledikçe değer düşer.
- Satın alma kararını geçmiş satışa bağlamak. Trend değişince stok kalır.
- Tüm ürünü aynı oranda indirmek. Maliyet ve talep farklılığı gözetilmez.
- Takibi bırakmak. Stok yaşlandıkça çözüm zorlaşır.
Ölü Stok Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ölü stok oranı nasıl hesaplanır?
Ölü stok değeri toplam stok değerine bölünür ve 100 ile çarpılır. Varsayımsal bir mağazada 400.000 ₺’lik stokun 40.000 ₺’si satılmıyorsa oran %10 olur. Oranı aylık yaşlandırma raporuyla birlikte izlemek, sorunlu kalemleri indirim kararı için erken gösterir.
Ölü stok ne zaman ölü sayılır?
Süre ürüne göre değişir; sezonluk ürünlerde sezon sonu, gıdada son kullanma tarihi esas alınır.
Ölü stok nasıl eritilir?
İndirim, paketleme, farklı kanal ya da toptan çıkışla eritilebilir; karar maliyet ve nakit ihtiyacına göre verilir.