Açık Rıza Nedir?
Açık rıza, kişinin belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradesiyle verdiği onaydır; kişisel verinin işlenmesinde başvurulan hukuki sebeplerden yalnızca biridir.
Açık Rıza Nasıl Alınır?
Kişisel veri işlemenin bazı hukuki sebepleri vardır: sözleşmenin kurulması ya da ifası, yasal yükümlülük, meşru menfaat ve açık rıza gibi. Açık rıza, diğer sebepler uygulanamadığında başvurulan bir seçenektir. Mağaza siparişi teslim etmek için adres bilgisini sözleşme gereği işleyebilir; ancak aynı bilgiyi pazarlama amacıyla kullanmak için çoğu zaman ayrıca açık rıza gerekir.
Geçerli bir açık rızanın nitelikleri:
- Belirli bir konuya ilişkin olmalıdır: genel ve sınırsız izin yeterli değildir.
- Bilgilendirmeye dayanmalıdır: kişi neyi onayladığını bilmelidir.
- Özgür iradeyle verilmelidir: onay baskı ya da zorlama olmadan alınmalıdır.
- Açık bir eylemle verilmelidir: ön işaretli kutu gibi örtük yöntemler yeterli kabul edilmez.
- Geri alınabilir olmalıdır: kişi onayını istediği zaman geri çekebilmelidir.
Açık rıza, aydınlatma yükümlülüğünün yerini tutmaz. İkisi ayrı yönetilir: aydınlatma bilgilendirmedir, rıza ise onaydır. Güncel kurallar ve kapsam Kişisel Verileri Koruma Kurumu rehberlerinden ve hukuk danışmanından teyit edilmelidir.
Açık Rıza E-Ticarette Neden Önemlidir?
E-ticarette açık rıza, özellikle pazarlama iletişimi, profilleme ve bazı çerez kullanımları gibi alanlarda önem kazanır. Üyelik formunda, ödeme sayfasında ve bülten kaydında rızanın nasıl alındığı doğrudan hukuki risk yaratır. Rızanın kanıtlanabilmesi için kaydın ne zaman, hangi metinle ve hangi kanaldan alındığı saklanmalıdır.
Rıza ile hizmeti birbirine bağlamak sorun yaratır: siparişin tamamlanması için pazarlama izninin zorunlu tutulması rızanın özgür olmasını zedeler. Ticari ileti izni ayrı bir süreçtir ve ticari elektronik ileti ile İYS kapsamında yönetilir. Veri sorumlusunun bilgilendirme metni için KVKK aydınlatma metni sayfasına bakılabilir.
Karar olarak her rıza ayrı bir onay kutusuyla, ön işaretli olmadan ve anlaşılır bir dille alınır. Çerez ve izleme teknolojileri için rıza yönetimi ayrıca kurulur; teknik uygulama için consent mode gibi araçlar kullanılabilir. Doğrudan müşteriden toplanan, izinli veri sıfır taraf verisi gibi değerli bir kaynağa dönüşür.
Açık Rızada Sık Yapılan Hatalar
- Önceden işaretli kutu kullanmak. Rıza açık eylemle verilmediği için geçersiz sayılabilir.
- Tüm izinleri tek kutuda toplamak. Rıza belirli bir konuya ilişkin olmaz.
- Rızayı hizmet şartı yapmak. Özgür iradeyle verilmediği için hukuki risk doğar.
- Rıza kaydını saklamamak. Kanıtlanamayan rıza ispat sorunu yaratır.
Açık Rıza Hakkında Sık Sorulan Sorular
Açık rıza kaydında hangi bilgiler saklanmalıdır?
Rızanın sonradan kanıtlanabilmesi için ne zaman, hangi metinle ve hangi kanaldan alındığı saklanmalıdır. Kaydı tutulmayan rıza ispat sorunu yaratır; her konu için ayrı ve ön işaretsiz kutuyla alınan onaylar, kayıtta da konu bazında ayrılabilir.
Açık rıza ile aydınlatma aynı şey midir?
Hayır. Aydınlatma verinin nasıl işleneceğini anlatan bilgilendirmedir ve her durumda yapılır; açık rıza ise ancak işlemenin hukuki sebebi rıza olduğunda alınır.
Açık rıza geri alınabilir mi?
Evet. Kişi rızasını istediği zaman geri çekebilir ve geri çekme yolu en az rızayı vermek kadar kolay olmalıdır.