Alacak Yaşlandırması (Accounts Receivable Aging) Nedir?

Bir işletme müşteriden ne kadar alacağı olduğunu bilse bile hangi kısmın yeni, hangi kısmın ise vadesini aşmış olduğunu ayrıca görmek ister. Yaşlandırma raporu belirli bir tarih seçer ve açık kalemleri dönemlere ayırır. Gün hesabı vade tarihinden ya da seçilen rapora göre fatura gibi başka bir tarihten başlayabilir. Ödeme takibi için kullanılacak sütunun hangi tarihi esas aldığı rapor okunmadan önce belirlenmelidir.

Bir bayinin bir faturası kırk gün önce, başka faturası geçen hafta düzenlenmiş olsun. İlk faturanın vadesi geçmiş ve tutarının yarısı ödenmişse vade bazlı raporda kalan yarı gecikmiş bölümde görünür. İkinci fatura henüz vadesi gelmediyse kendi sütununda kalır. Bankadan alınan ödemenin doğru faturaya işlenmemesi, toplam bakiye doğru olsa bile hangi alacağın geciktiği konusunda yanlış bir izlenim yaratabilir.

Müşteri bir ürünün teslim edilmediğini bildirmiş ve faturanın ilgili kısmına itiraz etmiş olabilir. Yaşlandırmada gün sayısı ilerlemeye devam ederken tahsilat ekibinin bu itirazın durumunu bilmesi gerekir. Siparişin teslim kaydı, varsa alacak düzeltmesi ve kalan tutar bağlantılı tutulur. Müşteriye ödeme hatırlatması göndermeden önce yakın tarihte gelen havaleler de kontrol edilir. Böylece vade bilgisi, gerçek ticari görüşmenin güncel durumuyla birlikte okunabilir.

Aynı bayiye ait cari hesap hareketlerinin döviz ve lira cinsinden ayrı tutulduğu durumda, farklı para birimlerindeki satırların basitçe toplanmaması gerekir. Raporun çevrim tarihi ve kullanılan gösterim para birimi bilinirse yaşlandırma toplamındaki bir artışın yeni bir gecikmeden mi, yoksa tutarların başka bir kurla çevrilmesinden mi kaynaklandığı araştırılabilir.

Kontrol sırasında kullanılan yaş aralıkları kayda geçirilirse önceki dönemle kıyaslanan satırlar sonraki denetimde yeniden üretilebilir.