Raf Ömrü (Shelf Life) Nedir?
Raf ömrü, bir ürünün kullanılamaz ya da satılamaz hâle gelene kadar depolanabileceği süredir; bir partinin son kullanma tarihi üretim tarihine bu sürenin eklenmesiyle bulunur.
Raf Ömrü Nasıl İzlenir?
Raf ömrü parti düzeyinde izlenir: her partinin numarası ve tarihleri mal kabulde ya da üretimde kaydedilir ve sonraki her stok hareketinde taşınır. Ayrıntı için lot ve parti takibi maddesine bakılabilir.
Microsoft Dynamics 365’te ürüne gün olarak iki süre girilir. Raf ömrü süresi üretim tarihine eklenince son kullanma tarihi bulunur; bu tarihten sonra parti kullanılamaz sayılır. Tavsiye edilen tüketim süresi eklenince bulunan tarihten sonra ise parti hâlâ satılabilir, ancak bazı özgün özelliklerini koruyamaz kabul edilir ve bu stok raporla izlenir.
Kalan Raf Ömrü ile Sevk Tarihinin Uyumu
Kalan raf ömrü, partinin bugünden son kullanma tarihine kadar kalan süresidir. Mal kabulde gelen partinin kalan süresi kontrol edilir, çünkü kısa ömürlü bir parti siparişlerin sevk takvimine yetmeyebilir. Bazı sistemlerde müşteri bazında satılabilir gün kuralı tanımlanır: ürün müşteriye ulaştıktan sonra da en az belirlenen gün sayısı kadar satılabilir kalmalıdır; tarihi yakın parti o müşteriye gönderilmez.
Örnek: Bir gıda toptancısı, bir bayisi için satılabilir gün kuralını 30 gün olarak tanımlamıştır. Teslim gününde son kullanma tarihine 20 gün kalacak parti bu bayiye ayrılmaz; sistem daha uzun ömürlü bir parti seçer, kısa ömürlü parti kuralı daha kısa olan bir siparişe gider.
Raf Ömrü ile Stok Yaşlandırma Farkı
Stok yaşlandırma ürünün depoya girişinden beri geçen süreye bakar; raf ömrü ise ürünün son kullanma tarihine kalan süreye bakar. Depoya yeni giren bir parti, üretimi eski olduğu için kısa bir raf ömrüne sahip olabilir.
Bu yüzden son kullanma tarihli ürünlerde sevk sırası giriş tarihine göre değil kalan raf ömrüne göre belirlenir. Bu yöntemin adı FEFO’dur.
Raf Ömrü Türkiye’de İnternetten Gıda Satışında Nasıl Gösterilir?
Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği iki tarih türü tanımlar: mikrobiyolojik açıdan kolay bozulan gıdada son tüketim tarihi, öteki gıdalarda tavsiye edilen tüketim tarihi yazılır; son tüketim tarihi geçmiş gıda güvenilir sayılmaz (madde 27). İnternetten satışta zorunlu bilgiler satın alma tamamlanmadan önce sunulur, ancak tarih bu ön bilgiye dahil değildir; tarih dahil bütün bilgiler teslimatta verilir (madde 17). Çabuk bozulabilen ya da son kullanma tarihi geçebilecek mallarda tüketici cayma hakkını kullanamaz ve bu istisna ön bilgilendirmede yazılır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, madde 15/1-c ve 5/1-h).
- Sevk Kontrolü: paketlemede partinin tarihini okuyun; teslimat günü tarihi geçmiş olacak partiyi gönderiye koymayın.
Raf Ömrü (Shelf Life) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Raf ömrü ile son kullanma tarihi aynı şey mi?
Değil. Raf ömrü bir süredir; son kullanma tarihi bu sürenin üretim tarihine eklenmesiyle bulunan gündür.
Raf ömrü takibi için ne gerekir?
Ürünlerin parti numarası ve tarihleriyle izlenmesi gerekir. Tarih mal kabulde kaydedilmezse sevk sırası kalan ömre göre kurulamaz.