Stok Rezervasyonu Nedir?
Stok rezervasyonu, bir siparişe ayrılan ürünün başka siparişlere satılmaması için stokta ayrı tutulması ve satılabilir stoktan düşülmesi işlemidir.
Stok Rezervasyonu Nasıl Çalışır?
Müşteri sepete ürün eklediğinde ya da ödeme sayfasına geçtiğinde sistem belirli bir süre için o miktarı rezerve edebilir. Ödeme tamamlanırsa rezerve stok kalıcı olarak düşer; tamamlanmazsa süre sonunda yeniden satılabilir stoğa döner. Formül: satılabilir stok = fiziksel stok - rezerve stok. Örnek (varsayımsal): rafta 20 adet vardır, 5 adedi siparişlere ayrılmışsa satılabilir stok 15’tir.
Rezervasyon yalnızca ödeme öncesi değil, onaylanmış ama henüz paketlenmemiş siparişler için de geçerlidir. Bu aşamadaki ürün hâlâ rafta olsa bile satışa kapalı olmalıdır. Aksi hâlde aynı ürün iki kez satılır ve biri iptal edilir.
Kritik nokta, rezervasyonun hangi olayda başlayıp hangi olayda bittiğinin açık tanımlanmasıdır. Sepete ekleme, ödeme sayfasına geçiş, ödeme onayı, sipariş paketleme ve kargoya verme farklı aşamalardır. Her aşamada stok durumunun ne olacağı sistemde yazılı olmalı, yoksa ekip stok sayılarını farklı yorumlar.
- Rezervasyon süresini ödeme akışına göre belirleyin.
- Süresi dolan rezervi otomatik serbest bırakın.
- Fiziksel ve satılabilir stoğu ayrı sütunlarda izleyin.
Stok Rezervasyonu Neden Önemlidir?
Rezervasyon eksikliği, stoğun fazla satılmasına ve satıcı kaynaklı iptale yol açar. Pazaryerlerinde bu durum puan kaybı ve ceza demektir. Süre çok uzun tutulursa da stok gereksiz yere kilitli kalır ve satış kaçırılır; denge kampanya dönemlerinde daha da önemlidir.
Birden çok kanalda satış yapılıyorsa rezervasyon tüm kanalları kapsamalıdır; yoksa aynı ürün farklı kanallarda aynı anda satılabilir. Stok senkronizasyonu ve çok kanallı satış düzeni bu nedenle birbirine bağlıdır.
İptal ve iade durumunda rezerve edilen stoğun otomatik olarak serbest kalması da kontrol edilmelidir; aksi hâlde ürün raftayken satılamaz görünür.
Stok Rezervasyonunda Sık Yapılan Hatalar
- Rezervi hiç serbest bırakmamak. Stok görünürde biter.
- Yalnızca ödenmiş siparişi saymak. Sepetteki ürün satılır.
- Kanal bazlı rezerv ayırmamak. Aşırı satış oluşur.
- Rezervi manuel yönetmek. Yoğun dönemde hata kaçınılmazdır.
Stok Rezervasyonunda Stok Durumları
Shopify bir lokasyondaki stoğu durumlara ayırır; rezervasyon bu durumlar arasındaki geçişle izlenir:
- Eldeki stok (on hand). Lokasyondaki bütün birimlerdir; satılabilir, taahhüt edilmiş ve satışa kapalı stokların toplamıdır.
- Satılabilir stok (available). Yeni siparişe açık miktardır; siteye ve pazaryerine gönderilen stok bu sayıdır.
- Taahhüt edilmiş stok (committed). Hazırlanmamış siparişlere, taslak sipariş rezervlerine ya da gönderime hazır transferlere ayrılmış ve satılamayan adettir.
- Satışa kapalı stok (unavailable). Rafta olduğu hâlde hasar, kalite kontrol ya da güvenlik stoğu gibi nedenlerle ayrılmış adettir.
- Yoldaki stok (incoming). Transferle ya da tedarikten gelen adettir; teslim alınana kadar satılamaz.
Stok blokajı, incelenen bir partinin satışa çıkmasını önlemek için stoğu satışa kapalı tutmaktır; depo yönetim sistemlerinde stok durumu ve blokaj, satılamayacak stoğu sipariş ayırmasının dışında tutar.
Stok Rezervasyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Stok rezervasyonu ne zaman biter?
Ödenmeyen siparişte süre dolunca, iptal ya da iadede kendiliğinden çözülür; miktar satışa açılır.
Sepetteki ürün rezerve edilir mi?
Sistemin ayarına bağlıdır; bazı sistemler yalnızca ödeme adımında kısa süreli rezerve eder.
Rezerve stok ile satılabilir stok arasındaki fark nedir?
Rezerve stok siparişe ayrılmış, satılabilir stok ise hâlâ yeni siparişe açık olan miktardır.