Konsinye Stok (Consignment Inventory) Nedir?

Tedarikçi ile alıcı arasında bir konsinye anlaşması yapılır ve tedarikçi ürünleri beklenen talebe göre alıcının deposuna gönderir. Microsoft Dynamics 365’teki akışta mal kabulde yalnızca fiziksel miktar kaydedilir; stok hâlâ tedarikçiye ait olduğu için muhasebe kaydı oluşmaz.

Alıcı ürünü kullanmaya hazır olduğunda mülkiyet değişimi bir kayıtla işlenir ve kullanılan miktar alıcının stoğuna geçer. Tedarikçi tüketimi izler, anlaşmaya göre bu miktar için fatura keser ve ödeme yalnızca kullanılan stok için yapılır. Tedarikçi alıcının deposundaki eldeki miktarı da görebilir.

Aynı depoda hem işletmenin kendi stoğu hem tedarikçinin konsinye stoğu bulunabilir. İki stok aynı ürün kodunu taşısa bile ayrı izlenir; sistemde sahip bilgisi ayrı bir stok boyutu olarak tutulur ve hangi adedin kime ait olduğu buradan okunur. Ayrım yapılmazsa stok değeri ve tedarikçiye ödenecek tutar yanlış hesaplanır.

Depo yönetim sistemlerinde, birden fazla sahibin stoğu tutulan depolarda farklı sahiplere ait ürünlerin aynı raf konumunda karışmasını önleyen kısıtlar bulunur.

Örnek: Bir kozmetik mağazası bir markanın ürünlerini konsinye olarak kendi deposunda tutar. Siparişe ayrılan adetler mülkiyet değişimiyle mağazaya geçer ve marka ay sonunda yalnızca bu adetleri faturalar; kullanılmayan ürünler markanın stoğu olarak kalır.

İki modelde de depoda başkasına ait stok bulunur, ama roller terstir. Üçüncü taraf lojistikte depo hizmet sağlayıcısına aittir ve stok satıcınındır; konsinyede depo alıcınındır, stok tedarikçinindir.

Konsinye anlaşmasında sayım farkı, hasar ve iade gibi konularda sorumluluğun kimde olduğu sözleşmede açıkça yazılmalıdır; mülkiyet tedarikçide olduğu için bu konular kendiliğinden alıcıya geçmez.

Vergi Usul Kanunu’na göre satılmak üzere bir komisyoncuya ya da başka bir aracıya gönderilen mal, gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanır. Bu irsaliyede fiyat ve bedel bilgisi aranmaz; malın nereye ve kime gönderildiği ayrıca yazılır (madde 230/5). Faturanın süresi ise ayrı bir kuraldır: fatura malın teslim tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir, bu sürede düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır (madde 231/5).