İndirim Hesaplama

• İndirimli fiyat = fiyat × (1 − indirim oranı ÷ 100)
• İndirim oranı = (eski fiyat − yeni fiyat) ÷ eski fiyat × 100
• Art arda iki indirimin toplam oranı = (1 − (1 − birinci oran) × (1 − ikinci oran)) × 100
• İndirim sonrası kâr = indirimli fiyat − maliyet
• Marj = kâr ÷ indirimli fiyat × 100

Art arda indirimler toplanmaz; ikinci indirim, birincisinden sonra oluşan fiyata uygulanır. Bu yüzden toplam oran iki oranın toplamından küçüktür.

Yüzde indirimde fiyatın belirli bir oranı düşülür. Araçta “Yeni fiyatı bul” türü seçiliyken indirim öncesi fiyatı ve oranı yazmanız yeterlidir; indirim tutarı ve indirimli fiyat birlikte görünür.

Elle hesap için iki yol vardır. Birincisinde indirim tutarı bulunup fiyattan düşülür: 450 ₺’lik üründe %15 indirim 450 × 0,15 = 67,50 ₺ eder; indirimli fiyat 382,50 ₺ olur. İkincisinde fiyat doğrudan kalan oranla çarpılır: 450 × 0,85 = 382,50 ₺.

Sık kullanılan oranlar için kalan çarpanlar şöyledir: %10 indirimde 0,90; %20’de 0,80; %25’te 0,75; %30’da 0,70; %50’de 0,50. 1.000 ₺’lik bir ürün bu oranlarla sırasıyla 900, 800, 750, 700 ve 500 ₺’ye iner.

İndirim oranı %100’ün üzerinde yazılırsa araç oranı kontrol etmenizi isteyen bir uyarı gösterir.

Eski ve yeni fiyatı biliyorsanız “İndirim oranını bul” türünü seçin. Araç iki fiyat arasındaki farkı eski fiyata böler ve yüzdeye çevirir.

1.250 ₺’den 1.000 ₺’ye inen bir üründe fark 250 ₺’dir; 250 ÷ 1.250 = 0,20, yani indirim oranı %20’dir. Burada dikkat edilecek nokta paydadır: fark yeni fiyata değil, eski fiyata bölünür. Aynı 250 ₺’lik fark 1.000 ₺’ye bölünürse %25 çıkar ve bu oran indirimi değil, 1.000 ₺’den 1.250 ₺’ye yapılacak zammı anlatır.

Bu tür, kampanya görsellerine yazılacak oranı doğrulamak için kullanışlıdır. Çoklu alım kampanyalarını da yüzdeye çevirebilirsiniz: “3 al 2 öde” kampanyasında birim fiyatı 100 ₺ olan üründe eski fiyata 300, yeni fiyata 200 yazıldığında oran %33,33; “2 al 1 öde” kampanyasında eski fiyata 200, yeni fiyata 100 yazıldığında %50 çıkar.

Yeni fiyat eskisinden yüksekse oran eksi çıkar ve araç bunun bir fiyat artışı olduğunu belirtir.

Sezon indirimi üzerine sepette ek indirim ya da pazaryeri kampanyası üzerine satıcı kuponu gibi durumlarda iki indirim art arda uygulanır. İkinci indirim, birincisinden sonra kalan fiyat üzerinden hesaplanır; bu yüzden oranlar toplanmaz.

“Art arda iki indirim” türünde liste fiyatını ve iki oranı yazarsınız. Toplam oran şu mantıkla bulunur: önce kalan çarpanlar birbiriyle çarpılır, sonuç 1’den çıkarılır. %30 ve %20 için 0,70 × 0,80 = 0,56; toplam indirim %44’tür, %50 değil. Sık karşılaşılan birleşimler:

İndirimlerin sırası sonucu değiştirmez: önce %10, sonra %20 uygulamak da %28 verir. Üç ya da daha fazla indirim için aracı zincirleme kullanabilirsiniz: ilk ikisinin toplam oranını bulun, sonra bu oranı birinci, üçüncü indirimi ikinci oran olarak yazın.

Fiyat 1.000 ₺ ve indirim %20 ise indirim tutarı 200,00 ₺, indirimli fiyat 800,00 ₺ olur. Ürün maliyeti 600 ₺ girilirse indirim öncesi kâr 400,00 ₺ (marj %40,00), indirim sonrası kâr 200,00 ₺ (marj %25,00) çıkar.

1.000 ₺’lik fiyat 750 ₺’ye düşerse indirim oranı %25,00 olur. Liste fiyatı 1.000 ₺ iken önce %20, ardından %10 indirim uygulanırsa toplam oran %28,00, nihai fiyat 720,00 ₺ çıkar; iki oranın toplamı olan %30 değil.

İndirim tutarının tamamı kârdan düşer; çünkü ürünün maliyeti indirimle birlikte azalmaz. Bu yüzden indirimin kâr üzerindeki etkisi, fiyat üzerindeki etkisinden çok daha büyüktür.

Fiyatı 1.000 ₺, maliyeti 600 ₺ olan üründe farklı indirim oranlarının sonucu şöyledir:

%20 indirim fiyatı beşte bir düşürür, ama birim kârı yarıya indirir. İndirimsiz dönemdeki toplam kârı korumak için satış adedinin iki katına çıkması gerekir. Gereken artışı şu oranla bulabilirsiniz: indirim öncesi birim kâr ÷ indirim sonrası birim kâr.

Araçta “Ürün maliyeti” alanını doldurduğunuzda indirim öncesi ve sonrası kâr ile marj yan yana görünür. Maliyete alış bedelinin yanında komisyon, kargo ve paketleme gibi satışa bağlı giderleri de eklerseniz sonuç gerçeğe daha yakın olur.

Bir üründe yapılabilecek en yüksek indirim oranı, o ürünün indirim öncesi marjına eşittir. Marj %40 ise %40 indirimde kâr sıfırlanır; daha yüksek her oran zarar yazar. Yukarıdaki üründe %50 indirim, satış başına 100 ₺ zarar demektir.

Sınırı hızlıca bulmak için ürünün fiyatını ve maliyetini araca yazın; “İndirim öncesi marj” satırındaki oran inebileceğiniz en alt noktadır. Bu oranın üzerinde bir indirim girdiğinizde indirim sonrası kâr eksiye döner ve sonuç panelindeki ana rakam uyarı rengiyle gösterilir.

Uygulamada sınırın epeyce altında kalmak gerekir; çünkü ürün maliyetine girmeyen sabit giderlerin de karşılanması gerekir. Sabit giderlerinizi karşılamak için kaç satışa ihtiyaç olduğunu başabaş noktası hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Stok eritme gibi bilinçli olarak zararına yapılan satışlarda ise zararın tutarını önceden bilmek karar vermeyi kolaylaştırır.

Elinizde indirimli fiyat ve indirim oranı varsa eski fiyatı bulmak için indirimli fiyatı kalan çarpana bölersiniz: indirim öncesi fiyat = indirimli fiyat ÷ (1 − indirim oranı ÷ 100). %20 indirimle 800 ₺’ye satılan ürünün indirim öncesi fiyatı 800 ÷ 0,80 = 1.000 ₺’dir; %15 indirimle 425 ₺’ye satılan ürününki 425 ÷ 0,85 = 500 ₺’dir.

Yaygın hata, indirimli fiyatın üzerine aynı oranı eklemektir. 800 ₺’ye %20 eklemek 960 ₺ verir, 1.000 ₺’yi değil; çünkü oran farklı bir tutara uygulanmıştır.

Aynı formül, belirli bir indirimden sonra elinize geçmesini istediğiniz tutardan liste fiyatını belirlerken de işe yarar. Araçta bu ters hesap için ayrı bir tür yoktur; bulduğunuz fiyatı “Yeni fiyatı bul” türüne yazarak sonucu doğrulayabilirsiniz.

İndirimin amacı çoğu zaman tek tek ürünlerde kâr etmek değil, toplam kârı ya da satış hacmini büyütmektir. Planlama sırasında şu adımlar işe yarar:

• Alt sınırı belirleyin. Her ürün için indirim sonrası marjı araçta görün; hangi oranın altına inmeyeceğinizi baştan kararlaştırın.
• Üst üste binen indirimleri hesaplayın. Kampanya indirimi, kupon kodu ve sepette indirim aynı siparişte birleşebiliyorsa toplam oranı “Art arda iki indirim” türüyle görün.
• Gereken satış artışını hesaplayın. İndirim birim kârı düşürdüğü ölçüde, toplam kârı korumak için satış adedinin artması gerekir.
• Kademeli indirimi değerlendirin. Sepet tutarı ya da adet arttıkça yükselen indirim, ortalama sepeti büyütürken küçük sepetlerde marjı korur.
• Pazaryeri kampanyalarında komisyonu kontrol edin. İndirimli fiyat komisyon tutarını da değiştirir; maliyet alanına güncel komisyonu yazın.

İndirim öncesi fiyatın ve indirim oranının tüketiciye nasıl gösterileceği mevzuatla düzenlenir. Etiket ve kampanya duyurularınızı hazırlarken Ticaret Bakanlığı’nın güncel düzenlemelerini esas alın.

İndirimin kârlılığa etkisini yalnızca oranla değil, indirim sonrası marjla değerlendirin: aynı yüzdelik indirim, marjı düşük ürünlerde kârı hızla eritir. Fiyat ile maliyeti aynı bazda (ikisi de KDV hariç ya da ikisi de KDV dahil) girin. Komisyon ve kargo gibi kalemleri maliyete eklemeyi unutmayın.

• Art arda uygulanan indirimleri toplamak.
• İndirim oranını bulurken farkı yeni fiyata bölmek.
• İndirimli fiyata aynı oranı ekleyerek eski fiyata dönmeye çalışmak.
• İndirimin kâra etkisini fiyata etkisiyle aynı sanmak.
• Fiyatı KDV dahil, maliyeti KDV hariç girerek marjı yüksek görmek.
• Maliyete yalnızca alış bedelini yazıp komisyon ve kargoyu unutmak.
• Kupon ile kampanya indiriminin aynı siparişte birleşebileceğini hesaba katmamak.
• İndirim öncesi fiyatı yapay olarak yükseltip oranı büyük göstermek. Bu, tüketiciyi yanıltır ve yaptırıma konu olabilir.

• İkiden fazla indirimi tek adımda birleştirmez; zincirleme hesap için sonucu yeniden girmeniz gerekir.
• İndirimli fiyattan eski fiyatı bulan ayrı bir türü yoktur.
• KDV’yi ayırmaz ya da eklemez; girdiğiniz fiyat hangi bazdaysa sonuç da o bazdadır.
• Komisyon, kargo ve reklam giderlerini ayrı alanlarda almaz. Bu kalemleri “Ürün maliyeti” alanına ekleyebilir ya da ayrıntılı döküm için kâr marjı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
• İndirimin satış adedini ne kadar artıracağını tahmin etmez.
• Kampanyanızın mevzuata uygunluğunu denetlemez.