Maliyet Hesaplama

Birim maliyet, bir ürünü müşteriye ulaştırana kadar o ürün için katlandığınız bütün harcamaların toplamıdır. Yalnızca tedarikçiye ödenen alış bedelini değil; ambalajı, kargoyu, satış kanalının kestiği komisyonu, reklam harcamasını ve işletmenin genel giderlerinden o ürüne düşen payı da kapsar.

Fiyatlandırmada birim maliyet alt sınırı belirler: bu tutarın altındaki her satış zarar yazar. E-ticarette alış bedeli dışındaki kalemler kolayca gözden kaçtığı için, kârlı görünen bir ürünün gerçekte başabaş ya da zararda olması sık karşılaşılan bir durumdur.

Araç maliyeti iki gruba ayırır. Birinci grup, satış fiyatı ne olursa olsun değişmeyen ve tutar olarak girilen kalemlerdir. İkinci grup, satış fiyatının yüzdesi olarak kesilen kalemlerdir. İkinci grup fiyatla birlikte büyüdüğü için birim maliyet ile satış fiyatı birbirinden bağımsız hesaplanamaz; araç ikisini aynı anda çözer.

Araçtaki alanlar, e-ticarette bir ürünün maliyetini oluşturan başlıca kalemleri karşılar:

• Ürün alış maliyeti: tedarikçiye ödenen birim bedel. Üretim yapıyorsanız hammadde ve işçilik dahil birim üretim maliyeti. İthal üründe navlun ve gümrük giderlerinden birime düşen payı ekleyin; bu payı gümrük vergisi hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
• Paketleme maliyeti: koli, poşet, dolgu, bant, etiket ve kutu içine konan baskılı malzeme.
• Kargo maliyeti: gönderi için kargo firmasına ödediğiniz tutar. Kargoyu müşteri ödüyorsa bu alanı boş bırakın.
• Genel gider payı: kira, personel, yazılım gibi giderlerin ürün başına düşen bölümü.
• Pazaryeri ve ödeme komisyonu: satış kanalının ve ödeme altyapısının satış fiyatı üzerinden kestiği oranların toplamı.
• Reklam payı: satış fiyatının reklama ayırdığınız yüzdesi.

İlk dört alan birim başına ve KDV hariç tutar olarak, son iki alan yüzde olarak girilir. Boş bırakılan kalem sıfır sayılır. Kargo tutarını bilmiyorsanız kargo ücreti hesaplama aracıyla sipariş başına maliyeti çıkarabilirsiniz.

Komisyon ve reklam payı satış fiyatının yüzdesi olduğundan fiyat, kendi içinde bir denklem oluşturur. Araç bu denklemi şu formülle çözer:

• Doğrudan maliyet = ürün alış + paketleme + kargo + genel gider payı
• KDV hariç satış fiyatı = doğrudan maliyet ÷ (1 − komisyon oranı × (1 + KDV oranı) − reklam payı oranı − hedef marj)
• KDV dahil satış fiyatı = KDV hariç fiyat × (1 + KDV oranı)
• Komisyon tutarı = KDV dahil fiyat × komisyon oranı
• Toplam birim maliyet = doğrudan maliyet + komisyon tutarı + reklam payı tutarı
• Birim kâr = KDV hariç fiyat − toplam birim maliyet

Komisyon oranı, reklam payı ve hedef marjın toplamı %100’e ulaşırsa fiyat hesaplanamaz; araç bu durumda sizi uyarır.

Aşağıdaki değerler varsayımsaldır; herhangi bir pazaryerinin gerçek oranı değildir. Ürün alış maliyeti 100 ₺, paketleme 5 ₺, kargo 15 ₺, genel gider payı 10 ₺ olsun; komisyon %15, reklam payı %5, hedef marj %20 ve KDV oranı %20 seçilsin.

Doğrudan maliyet 130 ₺ olur. Komisyon KDV dahil fiyattan kesildiği için formüldeki komisyon payı 0,15 × 1,20 = 0,18 olur. Fiyat 130 ÷ (1 − 0,18 − 0,05 − 0,20) = 130 ÷ 0,57 formülüyle KDV hariç 228,07 ₺ çıkar. KDV 45,61 ₺, KDV dahil fiyat 273,68 ₺ olur. Komisyon 41,05 ₺, reklam payı 11,40 ₺, toplam birim maliyet 182,46 ₺, birim kâr 45,61 ₺ ve marj %20,00 çıkar.

Yaygın bir yöntem, doğrudan maliyetin üzerine komisyon, reklam ve kâr oranlarını toplayıp eklemektir. Bu yöntem fiyatı olması gerekenden düşük çıkarır; çünkü komisyon ve reklam payı maliyetin değil, satış fiyatının yüzdesidir.

Örnek hesaptaki ürünle karşılaştıralım. Doğrudan maliyet 130 ₺; komisyon %15, reklam payı %5, hedef marj %20, toplam %40.

• Üzerine ekleme yöntemi: 130 × 1,40 = 182,00 ₺. Bu fiyatta komisyon 27,30 ₺, reklam payı 9,10 ₺ olur; toplam birim maliyet 166,40 ₺’ye çıkar. Kalan kâr 15,60 ₺, marj %8,57’dir. Hedeflenen %20’nin yarısına bile ulaşılmaz.
• Araçtaki yöntem: 130 ÷ 0,60 = 216,67 ₺. Bu fiyatta kâr 43,33 ₺, marj tam %20,00’dir.

İki fiyat arasındaki 34,67 ₺’lik fark, hedeflenen kâra ulaşmak için fiyatta eksik kalan tutardır. Fiyatı elle hesaplıyorsanız oranları maliyete eklemek yerine, maliyeti 1 eksi oranların toplamına bölün.

Genel giderler, tek tek ürünlere bağlanamayan ama işletmenin çalışması için gereken harcamalardır: kira, personel, e-ticaret altyapısı ve yazılım abonelikleri, muhasebe, depo, sabit ücretli ajans ve danışmanlık hizmetleri.

En basit dağıtım yöntemi, bir dönemin genel gider toplamını aynı dönemin satış adedine bölmektir. Örneğin aylık genel giderleri 30.000 ₺ olan ve ayda 3.000 ürün satan bir işletmede ürün başına pay 10 ₺ olur; örnek hesaptaki 10 ₺ böyle bir varsayıma karşılık gelir.

Ürünlerin fiyatları birbirinden çok farklıysa adede göre dağıtım ucuz ürünlere fazla yük bindirir. Bu durumda payı ciroya göre dağıtabilirsiniz: genel gider toplamını dönemin KDV hariç cirosuna bölüp çıkan oranı ürünün tahmini satış fiyatıyla çarpın. Satış adedi mevsime göre değişiyorsa tek bir ay yerine birkaç ayın ortalamasını kullanmak daha dengeli bir pay verir.

İade edilen siparişlerin kargo ve yeniden paketleme maliyeti ile fire ve hasar kayıpları da bu alana eklenebilir. Dönemdeki toplam iade ve fire maliyetini satış adedine bölüp genel gider payına ekleyin.

Hedef marj, KDV hariç satış fiyatının yüzde kaçının kâr olarak kalmasını istediğinizi anlatır. Araç bu oranı tutturur: önerilen fiyatta marj, girdiğiniz hedefe eşit çıkar.

Uygun hedefi seçerken şunları tartın:

• Kampanya payı: yıl içinde indirim yapacaksanız liste fiyatındaki marj, indirimden sonra da artıda kalacak kadar geniş olmalıdır. İndirimin marja etkisini indirim hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
• Rakip fiyatlar: hesaplanan fiyat pazarın çok üzerindeyse hedef marjı düşürmeden önce maliyet kalemlerini sorgulayın.
• Dönüş hızı: hızlı satılan ürünlerde düşük marj toplamda yüksek kâr bırakabilir; yavaş dönen ürünlerde stokta bekleyen sermayenin de karşılanması gerekir.
• Belirsizlik payı: kur, kargo tarifesi ve komisyon değişikliklerine karşı küçük bir tampon bırakmak fiyatı sık sık değiştirme ihtiyacını azaltır.

Hedef marjı değiştirdikçe fiyatın nasıl tepki verdiğine bakın. Örnek hesapta marj %10 yazıldığında KDV dahil fiyat 222,86 ₺, %20’de 260,00 ₺, %30’da 312,00 ₺ olur. Komisyon, reklam payı ve hedef marjın toplamı %100’e yaklaştıkça fiyat hızla yükselir: hedef marj %60 yazıldığında KDV dahil fiyat 780,00 ₺’ye çıkar.

Araçta maliyet kalemleri KDV hariç girilir ve fiyat önce KDV hariç hesaplanır. Seçtiğiniz KDV oranı en son adımda eklenir: KDV dahil satış fiyatı, müşterinin göreceği etiket fiyatıdır.

Komisyon KDV dahil fiyattan kesildiği için KDV oranı fiyatı da etkiler. Örnek hesapta oran %20 iken KDV hariç fiyat 228,07 ₺, KDV dahil fiyat 273,68 ₺’dir; aynı ürün %10 oranına tabi olsaydı KDV hariç fiyat 222,22 ₺, KDV dahil fiyat 244,44 ₺ olurdu. Marj her iki durumda da hedeflediğiniz %20’dir.

Araçta %1, %8, %10, %18 ve %20 seçenekleri bulunur. Ürününüz için geçerli oranı faturalarınızdan ya da mali müşavirinizden doğrulayın. KDV dahil bir tutarı KDV hariç tutara çevirmek için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta, pazaryerinin komisyonu hangi tutar üzerinden kestiğidir. Araç komisyonu, pazaryerlerinin ve ödeme kuruluşlarının uyguladığı gibi KDV dahil satış fiyatı üzerinden hesaplar. Sözleşmenizde komisyon KDV hariç fiyat üzerinden alınıyorsa oranı 1 + KDV oranına bölerek girin; %20 KDV’li üründe %18’lik KDV hariç komisyon için alana 15 yazılır.

Önerilen fiyat, girdiğiniz maliyetlerin doğruluğu kadar güvenilirdir. İade, değişim ve fire gibi kalemleri genel gider payına ekleyin. Pazaryeriniz komisyonu KDV dahil fiyat üzerinden alıyorsa oranı buna göre düzeltin. Rakip fiyatlar ve talep de satış fiyatını etkiler; hesaplanan değer bir alt sınır ve başlangıç noktasıdır.

• Yalnızca alış bedelini maliyet saymak.
• Komisyon ve reklam oranlarını maliyetin üzerine eklemek; satış fiyatına oranlamamak.
• Ücretsiz kargo sunarken kargo bedelini maliyete yazmamak.
• Alış bedelini KDV dahil, diğer kalemleri KDV hariç girmek.
• Reklam harcamasını hiç dağıtmamak ya da yalnızca en çok satan ürüne yüklemek.
• İade, değişim ve fire kayıplarını yok saymak.
• Genel gider payını eski satış adediyle hesaplayıp güncellememek.
• Alış fiyatı, kur ya da komisyon değiştiğinde hesabı yenilememek.

• Hiçbir pazaryerinin ya da ödeme kuruluşunun komisyon oranını önceden doldurmaz.
• Pazaryerine özgü hizmet bedeli, kargo baremi ve stopaj gibi kalemleri ayrı ayrı hesaplamaz. Bu kesintiler için ilgili pazaryerinin komisyon hesaplama aracını kullanın.
• Kademeli komisyonu, adede göre değişen alış fiyatını ve kampanya indirimlerini modellemez.
• Rakip fiyatlarını ve talebi bilmez; önerdiği fiyat maliyete dayalı bir alt sınırdır.
• Birden çok ürünü aynı anda hesaplamaz ve sonucu kaydetmez. “Paylaş” düğmesiyle girdileri taşıyan bağlantıyı kopyalayıp saklayabilirsiniz.

Belirli bir satış fiyatında ne kadar kâr kaldığını görmek istiyorsanız hesabı kâr marjı hesaplama aracında yapın; o araç fiyatı sizden alır ve kârı bulur.