FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) Nedir?
FIFO, stoğa önce giren ürünün önce çıktığı varsayımıyla satılan malın maliyetinin ve kalan stok değerinin hesaplandığı stok değerleme yöntemidir.
FIFO Nasıl Hesaplanır?
FIFO, First In First Out ifadesinin kısaltmasıdır. Aynı ürün farklı zamanlarda farklı fiyatlardan alındığında hangi partinin satıldığı maliyet hesabını değiştirir. FIFO yönteminde satış yapıldığında önce en eski parti maliyeti kullanılır, eski parti tükendikten sonra bir sonraki partiye geçilir. Kalan stok ise en yeni partilerin maliyetiyle değerlenir.
Örnek: Bir ürün önce 100 adet, birim 50 TL’den; sonra 100 adet, birim 60 TL’den alınmıştır. 150 adet satıldığında FIFO’ya göre maliyet, 100 x 50 + 50 x 60 = 8.000 TL olur. Kalan 50 adet 60 TL’den değerlenir ve stok değeri 3.000 TL’dir.
FIFO’ya alternatif yöntemler:
- Ağırlıklı ortalama maliyet: tüm partilerin ortalama birim maliyeti kullanılır.
- Hareketli ortalama: her alımdan sonra ortalama maliyet yeniden hesaplanır.
- LIFO: son giren ilk çıkar varsayımıdır; kullanımı mevzuata bağlıdır ve her ülkede kabul edilmez.
FIFO, mal akışının fiziksel olarak da ilk giren ilk çıkar işlediği durumlarda (tarihli ya da bozulabilir ürün) doğal olarak uyumludur. Hangi yöntemin geçerli olduğu muhasebe politikasına ve mevzuata bağlıdır; mali müşavirden teyit edilmelidir.
FIFO E-Ticarette Neden Önemlidir?
Alış fiyatı dalgalanan ürünlerde değerleme yöntemi, brüt kâr ve stok değeri rakamlarını değiştirir. Fiyatlar yükseliyorsa FIFO daha eski ve düşük maliyeti satışa yazar; bu da kârı daha yüksek gösterir. Bu nedenle yöntem seçimi sonuçların nasıl okunacağını etkiler ve dönemler arasında tutarlı kullanılmalıdır.
E-ticarette FIFO, satılan malın maliyeti hesabında ve brüt kâr marjının belirlenmesinde kullanılır. Ayrıca fiziksel stok yönetiminde de ilkedir: tarihi geçebilen ya da modası geçebilecek ürünlerde eski stokun önce satılması hedeflenir. Depo düzeni ve toplama kuralları için depo yönetim sistemi sayfasına bakılabilir.
Karar olarak parti bazlı maliyet kayıtları tutulur; ERP ya da stok yazılımı yöntemi otomatik uygular. Stokun ne kadar hızlı döndüğü stok devir hızıyla birlikte izlenir.
FIFO’da Sık Yapılan Hatalar
- Parti maliyetini kaydetmemek. Yöntem uygulanamaz ve maliyet tahmine dayanır.
- Yöntemi dönemler arasında değiştirmek. Sonuçlar karşılaştırılamaz hale gelir.
- Fiziksel akışı kuralsız bırakmak. Eski stok rafın arkasında kalır ve eskir.
- Muhasebe yöntemini mali müşavire sormamak. Mevzuata uygun olmayan değerleme yapılabilir.
FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) Hakkında Sık Sorulan Sorular
FIFO’ya göre satılan malın maliyeti nasıl bulunur?
Satılan adet önce en eski partinin birim maliyetiyle hesaplanır, o parti bitince sıradaki partiye geçilir. Örneğin 100 adet 50 ₺’den, 100 adet 60 ₺’den alınmışsa 150 adetlik satışın maliyeti 8.000 ₺ olur; kalan 50 adet 60 ₺’den 3.000 ₺ değerinde stok olarak görünür.
FIFO ile ağırlıklı ortalama arasındaki fark nedir?
FIFO partileri sırayla kullanır ve her partinin kendi maliyetini yansıtır. Ağırlıklı ortalama ise tüm partilerin ortalama maliyetini kullanır.
FIFO hangi ürünlerde önemlidir?
Raf ömrü olan, tarih takibi gerektiren ya da fiyatı sık değişen ürünlerde önemlidir.