Satılan Malın Maliyeti (SMM) Nedir?
Satılan malın maliyeti (SMM), bir dönemde satılan ürünlerin işletmeye mal olduğu toplam tutardır; dönem başı stok ile dönem içi alımların toplamından dönem sonu stokun düşülmesiyle bulunur.
Satılan Malın Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
SMM, gelir tablosunda satış gelirinin karşısına konan temel maliyet kalemidir. Bir dönemde satılan ürünlerin alış maliyetini gösterir; satılmamış ürünler dönem sonu stoka girer ve SMM’ye dahil olmaz. Alış maliyetine ürünün işletmeye gelene kadar katlandığı ek giderler (taşıma, gümrük gibi) de eklenir.
SMM = Dönem başı stok + Dönem içi alımlar - Dönem sonu stok
Örnek: Dönem başındaki stok 100.000 TL, dönem içi alımlar 60.000 TL ve dönem sonu stok 80.000 TL ise SMM 80.000 TL’dir. Aynı dönemde satış geliri 130.000 TL ise brüt kâr 50.000 TL olur; bu, yaklaşık yüzde 38,5’lik bir brüt kâr marjına karşılık gelir.
SMM, stokun hangi yöntemle değerlendirildiğine bağlı olarak değişir. Aynı ürünü farklı fiyattan alan işletme, çıkan stoku ilk giren ilk çıkar ya da ağırlıklı ortalama gibi yöntemlerle değerler; seçilen yöntem muhasebe politikası ve mevzuata göre belirlenir.
Satılan Malın Maliyeti E-Ticarette Neden Önemlidir?
Fiyatlandırma ve kârlılık kararları SMM’ye dayanır. Ürün başına maliyet yanlış hesaplanırsa fiyat da yanlış belirlenir. SMM düşük kalırsa işletme yeterli marj bırakmadan satış yapar; yüksek hesaplanırsa gereğinden pahalı fiyat belirlenip satış kaybedilir. Brüt kâr marjı bu maliyetten doğrudan türetilir.
E-ticarette SMM yalnızca alış fiyatı değildir. İade edilip yeniden satılamayan ürünler, hasarlı mal ve stok fire kaybı da fiilen maliyeti artırır. Bu kalemler ayrı izlenmezse gerçek marj olduğundan yüksek görünür. Pazaryeri komisyonu, kargo ve reklam gideri ise SMM’ye değil, satış ve pazarlama giderlerine yazılır; bu ayrım katkı marjı hesabında önem taşır.
Karar olarak alış maliyeti kayıtları ürün bazında güncel tutulur, stok sayımı düzenli yapılır ve SMM stok devir hızı ile birlikte okunur. Hesabın muhasebeye uygunluğu için mali müşavirle çalışmak gerekir.
Satılan Malın Maliyetinde Sık Yapılan Hatalar
- Taşıma ve gümrük giderlerini maliyete katmamak. Marj olduğundan yüksek görünür.
- Fire ve iadeyi ayrı izlememek. Gerçek maliyet eksik hesaplanır.
- Alış fiyatını güncellememek. Eski maliyetle belirlenen fiyat zarara yol açar.
- Komisyon ve kargoyu SMM sanmak. Satış giderleri ile ürün maliyeti karışır.
Satılan Malın Maliyeti (SMM) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Satılan malın maliyetine kargo ve pazaryeri komisyonu dahil midir?
Dahil değildir; pazaryeri komisyonu, kargo ve reklam gideri satış ve pazarlama giderlerine yazılır. SMM’ye ürünün alış maliyetiyle birlikte işletmeye gelene kadarki taşıma ve gümrük giderleri girer.
SMM nasıl hesaplanır?
Dönem başı stok ile dönem içi alımlar toplanır, dönem sonu stok bu toplamdan düşülür.
SMM ile brüt kâr arasındaki ilişki nedir?
Brüt kâr, satış gelirinden SMM’nin düşülmesiyle bulunur. SMM arttıkça brüt kâr ve brüt kâr marjı düşer.