E-Ticaret Bağ-Kur: Kim Zorunlu Sigortalı Olur, Ne Zaman Başlar

E-ticaret Bağ-Kur yükümlülüğü, internetten satışı kendi adına ve hesabına yapan satıcı için çoğu durumda doğar. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ticari kazanç nedeniyle gerçek ya da basit usulde gelir vergisi mükellefi olanları, şahıs şirketi ortaklarını ve limited şirket ortaklarını bu sigortalılığa bağlar. Sigortalılık vergi mükellefiyetinin ya da şirket tescilinin başladığı tarihte başlar ve bildirimi kaydı yapan kurum verir. Prim, satıcının beyan ettiği kazanç üzerinden ve kanundaki alt ve üst sınırlar arasında belirlenir.

Çalışma Biçimi	Sigortalılık	Başladığı Tarih
Şahıs İşletmesi	4/1-(b), gerçek ya da basit usulde gelir vergisi mükellefi	Vergi mükellefiyetinin başladığı tarih
Kolektif, Adi Komandit ve Donatma İştiraki Ortağı	4/1-(b), şirket ortağı	Vergi mükellefiyetinin başladığı tarih
Limited Şirket Ortağı	4/1-(b), şirket ortağı	Şirketin ticaret siciline tescil edildiği tarih
Anonim Şirkette Yönetim Kurulu Üyesi Ortak	4/1-(b), şirket ortağı	Yönetim kuruluna seçildiği tarih
Gelir Vergisinden Muaf, Esnaf Siciline Kayıtlı	4/1-(b), muaf esnaf	Esnaf ve sanatkâr siciline kayıt tarihi

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş yerine geçmez.

E-ticaret Bağ-Kur sigortalılığı kimleri kapsar

Kanun, hizmet akdine bağlı olmadan kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanları 4/1-(b) kapsamına alır; bir işverene hizmet akdiyle bağlı çalışanlar ise 4/1-(a) kapsamındadır. Günlük dilde ilkine Bağ-Kur, ikincisine SSK denir. Terimin tanımı sözlükteki Bağ-Kur maddesinde, kurumun görevi Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) maddesinde anlatılır. Bu yazı tanımı tekrar etmez; internetten satış yapan kişinin bu sigortalılığa nasıl girdiğine bakar.

Kanunun (b) bendi kendi adına çalışanları dört grupta sayar:

• Vergi Mükellefleri: Ticari kazanç ya da serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek ya da basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar.
• Muaf Esnaf: Gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar.
• Şirket Ortakları: Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları ve öteki şirketlerle donatma iştiraklerinin bütün ortakları.
• Tarımsal Faaliyet: Kendi adına tarımsal faaliyette bulunanlar.

İnternetten satış yapan kişi için belirleyici olan, satışın hangi vergi kaydıyla yapıldığıdır. Şahıs işletmesi açıp ticari kazanç nedeniyle gelir vergisi mükellefi olan satıcı birinci gruba girer. Kanun satış kanalına göre ayrım yapmaz; kendi sitesinden ya da pazaryerinden satan satıcı için ölçü aynıdır. Basit usul de bu grubun içindedir: basit usulde vergilendirilen satıcı da gerçek usuldeki satıcı gibi Bağ-Kur'ludur.

Çalışma biçimine göre Bağ-Kur durumu

Şahıs şirketlerinde sigortalılık bütün ortakları kapsar. Kolektif şirketin ortakları, adi komandit şirketin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştirakinin ortakları vergi mükellefiyetleri başladığında 4/1-(b) sigortalısı olur. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği limited şirket ortaklarını da bu grupta ayrıca sayar.

Limited şirkette sigortalı olan şirket değil, ortaktır. Şirketin tüzel kişiliği Bağ-Kur'lu olmaz; her ortak kendi adına 4/1-(b) sigortalısı sayılır. Anonim şirkette ise yalnızca yönetim kurulu üyesi olan ortak bu kapsamdadır; yönetim kurulunda yer almayan pay sahibi bu alt bendin dışında kalır.

Kanun bu bentte şirket müdürlüğünden söz etmez; ölçüt ortaklıktır. Şirkette ortak olmadan müdür olarak çalışan kişinin hangi statüde sigortalı olacağını açıklayan resmî bir kaynak bu inceleme için bulunamadı. Böyle bir görev üstlenecekseniz durumunuzu SGK'ya ya da mali müşavirinize sorun.

Bir kural daha şirket kurarken önem taşır: kendisine ait ya da ortağı olduğu işyeri nedeniyle 4/1-(b) kapsamında olan kişi, aynı işyerinden 4/1-(a) sigortalısı olarak bildirilemez (5510 sayılı Kanun, 53. madde). Kendi limited şirketinin ortağı olan satıcı, o şirkette işçi gibi gösterilemez. Şirket türlerinin vergi ve sorumluluk farkları şahıs şirketi mi limited şirket mi yazısında anlatılır.

Esnaf muafiyetiyle internetten satış yapanlar

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 9. maddesi, evde imal edilen bazı ürünlerin internetten satışına belirli şartlarla esnaf muaflığı tanır. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bu muafiyeti anlatan bilgilendirme belgesi, Bağ-Kur ya da SGK sigortalılığından söz etmez. 5510 sayılı Kanun ise gelir vergisinden muaf olanları yalnızca esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlıysa 4/1-(b) kapsamına alır ve sigortalılığı sicile kayıt tarihinden başlatır.

Bu iki hükmün birlikte nasıl uygulanacağı resmî kaynaklarda açıkça yazılmamıştır. Bu yüzden vergiden muaf olmak, tek başına Bağ-Kur'un dışında kalmak anlamına gelmez; sonuç esnaf ve sanatkâr sicil kaydınızın olup olmadığına bağlıdır. Kendi durumunuzu vergi dairesine ve SGK'ya sorun. Gerçek usulde vergilendirilen satıcı ise bu muafiyetten yararlanamaz.

Sigortalılığın başlangıcı ve bildirimi

Başlangıç tarihi, yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi çalışma biçimine göre değişir. Gelir vergisi mükellefinde ve şahıs şirketi ortağında vergi mükellefiyetinin başladığı tarih esastır. Limited şirket ortağında şirketin ticaret siciline tescil edildiği tarih, anonim şirkette yönetim kuruluna seçilme tarihi esas alınır. Limited şirkette hisse devralarak sonradan ortak olan kişinin sigortalılığı, ortaklar kurulunun devir kararı tarihinde başlar.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'ne göre vergi dairesi, işe başlama işlemlerini yoklama dahil tamamlayıp sisteme girdiğinde bildirim yapılır. Bu işlemin tamamlanması, mükellefiyet işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçemez.

Bildirim yükümlülüğü kaydı yapan kuruma verilmiştir. Gelir vergisi mükellefini vergi dairesi, muaf esnafı esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüğü, şirket ortağını ticaret sicil memurluğu ya da şirket yetkilileri, tescilden itibaren 15 gün içinde sigortalı işe giriş bildirgesiyle Kuruma bildirir. Sigortalının kendisinin de çalışmaya başladıktan sonra bir ay içinde bildirim yükümlülüğü vardır; kendini bildirmemiş olması ise aleyhine delil sayılmaz. On beş günlük süre bildirimin, iki aylık süre vergi dairesinin işlemi tamamlamasının süresidir; ikisi karıştırılmamalıdır.

Tescilin hangi ekranlarda görüldüğü bu yazının konusu değildir. Önemli olan, sigortalılığınızın doğru tarihle açıldığını vergi kaydınız açıldıktan sonra mali müşavirinizle kontrol etmenizdir.

Sigortalılığın sona ermesi

Sigortalılığın bittiği tarih de çalışma biçimine bağlıdır:

• Gelir Vergisi Mükellefi: Mükellefiyeti gerektiren faaliyete son verdiği tarih; işi terk işlemleri vergi dairesince iki ayı geçmemek üzere tamamlanır.
• Muaf Esnaf: Esnaf ve sanatkâr sicil kaydının silindiği tarih.
• Şahıs Şirketi Ortağı: Vergi mükellefiyetinin sona erdiği tarih.
• Limited Şirket Ortağı: Hisselerin tamamı devredildiğinde ortaklar kurulunun devir kararı tarihi.
• Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyesi: Yönetim kurulundaki görevinin bittiği tarih.

Sona erme, sigortalının kendisi ve vergi dairesi tarafından en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. Sigortalının vergi dairesine ya da meslek kuruluşuna olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olması sona erme belgesi verilmesini engellemez.

Uygulamada en çok gözden kaçan nokta şudur: mağazayı kapatmak ya da satışı durdurmak tek başına sigortalılığı bitirmez. Sigortalılık faaliyete son verilince ve vergi dairesinde işi terk işlemi tamamlanınca sona erer; vergi kaydı açık kaldıkça prim yükümlülüğü de sürer.

Muaf esnaf hizmet akdiyle çalışmaya başlarsa 4/1-(b) sigortalılığı, çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce sona erer. Gelir vergisi mükellefi için böyle bir hüküm yoktur: vergi mükellefiyeti sürdükçe 4/1-(b) sigortalılığı da sürer ve iki statünün çakışması aşağıda anlatılan 53. madde kuralıyla çözülür.

Prime esas kazanç ve ödeme günü

Bağ-Kur'luların aylık prime esas kazancı, kendilerinin beyan ettiği günlük kazancın otuz katıdır. Bu kazanç, prime esas günlük kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak zorundadır. Kazancını beyan etmeyen sigortalının kazancı alt sınırın otuz katı sayılır.

Alt sınır, 5510 sayılı Kanun'un 82. maddesinde sigortalının yaşına uygun asgari ücretin otuzda biri olarak tanımlanır ve asgari ücretle birlikte her yıl değişir. Üst sınır, alt sınırın kanunda belirlenen katıdır. Alt sınırın altında kalan kazanç alt sınırdan, üst sınırı aşan kazanç üst sınırdan hesaba girer.

Prim oranı; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası, kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası oranlarının toplamıdır. Seçtiğiniz kazançla aylık primin ne kadar olacağını Bağ-Kur primi hesaplama aracında görebilirsiniz. Hangi kazancın sizin için uygun olduğu yaşınıza, prim gününüze ve bütçenize bağlıdır; bu kararı mali müşavirinizle verin.

Hem şahıs işletmesi hem de limited şirket ortaklığı gibi birden fazla 4/1-(b) durumu olan kişi tek beyan verir. Her ay için otuz tam gün prim ödenir; ay içinde işe ara verilse de gün sayısı eksilmez. Prim ödeme yükümlüsü sigortalının kendisidir ve ödenmemiş prim gider olarak yazılamaz.

SGK'ya göre primler, ait olduğu ayı izleyen ayın son gününe kadar ödenir; kanun bu günün Kurumca belirleneceğini söyler. Primler en fazla 360 güne kadar peşin ödenebilir; peşin ödemedeki indirim 6183 sayılı Kanun'un hükümlerine göre uygulanır.

Hem işçi hem satıcı olanlarda 4/a ve 4/b

Bir işyerinde maaşlı çalışırken kendi adına internetten satış yapan kişi aynı anda iki statünün şartlarını taşır. 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre bu durumda kişi 4/a'dan sigortalı sayılır.

4/a esas alınan kişi yazılı talepte bulunursa, talep tarihinden itibaren 4/b statüsü için de prim ödeyebilir. Bu primde de prime esas kazancın alt ve üst sınırları geçerlidir. Ödenen prim iş kazası ve meslek hastalığı yönünden 4/b'de, öteki kısa vadeli ve uzun vadeli sigorta yardımları yönünden 4/a'da değerlendirilir. Talep edilen ayın primi, ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmezse bu ödeme hakkı düşer.

Esas alınmayan statü için önceden prim ödenmişse, bu primler esas alınan statüde ödenmiş sayılır. Kişinin kendi ya da ortağı olduğu işyeri için bu çakışma kuralları uygulanmaz; o işyerinden 4/a bildirimi yapılamaz.

Prim borcunun sağlık hizmetine etkisi

4/1-(b) kapsamındaki sigortalılar aynı zamanda genel sağlık sigortalısıdır. Sağlık hizmetinden yararlanmak için iki şart aranır: başvurudan önceki son bir yılda toplam 30 gün genel sağlık sigortası prim ödeme günü bulunması ve başvuru tarihinde 60 günden fazla prim ve prime ilişkin her türlü borcun olmaması. Borcunu tecil ettiren ya da taksitlendiren ve bu işlemi süren sigortalı borç şartının dışındadır.

Buradaki 60 gün, borcun tutarı değil süresidir: ölçü, prim borcunun kaç günlük primden oluştuğudur. Birikmiş birkaç aylık prim borcu sağlık hizmetinin kesilmesine yol açabilir.

Kanun bazı hâllerde borç şartını aramaz: 18 yaşını doldurmamış olanlar, tıbben başkasının bakımına muhtaç olanlar, trafik kazası ve acil hâller, iş kazası ve meslek hastalığı, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar, madde bağımlılığı tedavisi, afet ve savaş ile grev ve lokavt hâlleri.

SGK'ya göre zorunlu sigortalılık sona erdikten sonra 10 gün daha sağlık hizmetinden yararlanılır. Geriye doğru bir yıl içinde 90 gün prim ödeme günü bulunan kişi buna ek olarak 90 gün daha, yani toplam 100 gün yararlanır.

Beş puanlık prim indirimi şartları

5510 sayılı Kanun'un 81. maddesine göre Bağ-Kur'luların malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primlerinin beş puanlık kısmı Hazinece karşılanır. İsteğe bağlı sigortalılar ve muhtar sigortalılar bu indirimin dışındadır. İndirim şu şartlara bağlıdır:

• Süresinde Ödeme: Primin Hazinece karşılanmayan kısmı yasal süresi içinde ödenir.
• Borç Bulunmaması: Kendi sigortalılığından prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu yoktur.
• Taksit ve Yapılandırma: Borcunu taksitlendiren ya da yapılandıran sigortalı, bu işlem sürdükçe indirimden yararlanır.
• Borçlanma ve İhya: Borçlanma ve ihya kapsamında ödenen primlerde indirim uygulanmaz.

Hazinece karşılanan tutar, gelir ve kurumlar vergisinde gider ya da maliyet unsuru sayılmaz. Genç girişimcilere tanınan Bağ-Kur prim desteği ise 7566 sayılı Kanun'la kaldırılmıştır.

Sık yapılan hatalar

• Kaydı Açık Bırakmak: Satışı durdurup vergi kaydını kapatmamak sigortalılığı ve prim yükümlülüğünü sürdürür.
• Muafiyeti Bağ-Kur Muafiyeti Sanmak: Gelir vergisindeki esnaf muaflığı sigortalılığı kendiliğinden kaldırmaz; sonuç sicil kaydına bağlıdır.
• Kendini Kendi Şirketinde İşçi Göstermek: Ortağı olunan işyerinden 4/a bildirimi yapılamaz.
• Prim Gününü Eksik Saymak: Ay içinde işe ara verilse de her ay otuz tam gün prim ödenir.
• Borcu Sağlık Başvurusunda Fark Etmek: Birikmiş prim borcu, hastane başvurusunda sağlık hizmetini engelleyebilir.
• İndirimi Geç Ödemeyle Kaybetmek: Beş puanlık indirim, primin süresinde ödenmesine bağlıdır.
• Talepsiz 4/b Primi Beklemek: Maaşlı çalışan kişi yazılı talepte bulunmadan 4/b için prim ödemiş sayılmaz.

Mali müşavire danışılması gereken durumlar

Bağ-Kur kuralları kısa görünse de sonuç çoğu zaman kişinin vergi kaydına, şirketteki görevine ve geçmiş sigortalılığına bağlıdır. Aşağıdaki durumlardan biri sizin için geçerliyse kararı mali müşavirinizle verin:

• Ortak Olmayan Müdürlük: Ortağı olmadığınız bir şirkette müdür olarak görev alacaksanız.
• Esnaf Muafiyeti: Evde ürettiğiniz ürünleri muafiyetle satıyor ve sicil kaydınızdan emin değilseniz.
• Hisse Devri: Limited şirkete sonradan ortak olacak ya da hisselerinizi devredecekseniz.
• Maaşlı İş ve Satış Birlikte: Bir işyerinde çalışırken kendi adınıza satış yapıyorsanız.
• Birikmiş Prim Borcu: Ödenmemiş primleriniz varsa ve taksit ya da yapılandırma düşünüyorsanız.
• Kazanç Seçimi: Alt sınırın üstünde bir prime esas kazanç beyan etmeyi düşünüyorsanız.

Uzman desteği gerektiren durumlar

Bağ-Kur tescili, prime esas kazanç ve indirim şartları satıcının mali müşaviriyle izlenir; mağazanın kurulması ve muhasebeye bağlanması ise ayrı bir iştir. AdPix, e-ticaret kurulumu hizmetinde ürün yapısına ve satış kanallarına uygun altyapıyı seçer, mağazayı kurar ve ürünleri yükler. Siparişlerin muhasebe programına aktarılması gerekiyorsa AdPix, muhasebe, ERP ve e-fatura entegrasyonu kapsamında sipariş, stok ve cari aktarımını ve e-fatura düzenlemesini kurar. Satış başladıktan sonra e-ticaret danışmanlığı hizmetinde seçilen pakete göre mağaza yönetimi, SEO, reklam ve operasyon çalışmalarını yürütür; Bağ-Kur primi gibi sabit giderlerin satış fiyatlarıyla birlikte değerlendirilmesi de bu çalışmanın konusudur.

E-ticaret Bağ-Kur için diğer rehberler

• Bağ-Kur primi hesaplama
• Gelir vergisi hesaplama
• Şahıs şirketi mi limited şirket mi
• Bağ-Kur nedir
• Basit usul nedir
• E-ticaret danışmanlığı

E-ticaret Bağ-Kur hakkında sık sorulan sorular

E-ticaret yapan herkes Bağ-Kur'lu olur mu?

Herkes değil. Hizmet akdi olmadan kendi adına satış yapan ve ticari kazanç nedeniyle gelir vergisi mükellefi olan kişi 4/1-(b) sigortalısıdır; şahıs şirketi ve limited şirket ortakları da bu kapsamdadır. Gelir vergisinden muaf satıcının durumu esnaf ve sanatkâr sicil kaydına bağlıdır; bunu vergi dairesine ve SGK'ya sorun.

Şahıs işletmesi açınca Bağ-Kur kaydını kim yapar?

Gelir vergisi mükellefinin sigortalılığını Sosyal Güvenlik Kurumu'na vergi dairesi bildirir; şirket ortağını ticaret sicil memurluğu ya da şirket yetkilileri, muaf esnafı esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüğü bildirir. Bildirim tescilden itibaren 15 gün içinde yapılır. Tescilin doğru tarihle açıldığını mali müşavirinizle kontrol edin.

Maaşlı çalışırken internetten satış yapanın Bağ-Kur'u ne olur?

Aynı anda hem hizmet akdiyle çalışan hem de kendi adına satış yapan kişi 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre 4/a'dan sigortalı sayılır. Kişi yazılı talepte bulunursa talep tarihinden itibaren 4/b için de prim ödeyebilir; talep edilen ayın primi izleyen ayın sonuna kadar ödenmezse bu hak düşer.

Bağ-Kur prim borcu varken sağlık hizmeti alınır mı?

Bağ-Kur'lu, başvurudan önceki son bir yılda 30 gün genel sağlık sigortası prim günü bulunması ve başvuru tarihinde 60 günden fazla prim ve prime ilişkin borcu olmaması şartıyla sağlık hizmeti alır. Taksitlendirmesi devam edenlerde borç şartı aranmaz; acil hâl, trafik kazası ve iş kazası gibi istisnalarda da aranmaz.

Mağazayı kapatınca Bağ-Kur sigortalılığı biter mi?

Mağazayı kapatmak tek başına yetmez. Gelir vergisi mükellefinin sigortalılığı, faaliyete son verdiği ve vergi dairesinin işi terk işlemini tamamladığı tarihte sona erer. Vergi kaydı açık kaldıkça sigortalılık ve prim yükümlülüğü de sürer; limited şirket ortağında ise ölçü hisselerin tamamının devridir.