Zaman Damgası (Time Stamp) Nedir?
Zaman damgası (time stamp), bir olayın ne zaman gerçekleştiğini gösteren ve olaya konu öğeye kodlanan zaman bilgisidir. Dijital ortamda bir verinin üretilme, değiştirilme, gönderilme, alınma ve kaydedilme zamanını doğrulayan kayıtları ifade eder.
Zaman Damgası (Time Stamp) Nasıl Çalışır?
Zaman damgası, bir olayın tam olarak ne zaman gerçekleştiğini gösteren tarih ve saat bilgisidir. Sistemler bunu genellikle belirli bir başlangıç tarihinden bu yana geçen saniye cinsinden bir sayı olarak saklar; okunabilir biçimi bundan türetilir. Siparişin oluştuğu an, ödemenin onaylandığı an ve kargoya verildiği an ayrı birer zaman damgasıdır.
E-ticarette zaman damgası şu kayıtlarda tutulur:
- Sipariş, ödeme, kargo ve teslimat adımlarının zamanı.
- Kullanıcı olayları: sayfa görüntüleme, sepete ekleme ve satın alma anları.
- Sistem günlükleri: giriş denemeleri, stok değişiklikleri ve fiyat güncellemeleri.
- Dijital imzalı belgeler: e-fatura ve e-arşiv gibi belgelerin zamanını güvenceye alan elektronik zaman damgası.
Saat dilimi önemlidir: sunucu, analiz aracı ve reklam platformu farklı saat dilimlerinde çalışıyorsa aynı sipariş farklı güne düşebilir.
Zaman Damgası E-Ticarette Neden Önemlidir?
Zaman damgası, sipariş ve ödeme sorunlarını izlemenin temelidir: müşteri "ödedim ama sipariş oluşmadı" dediğinde ödeme ile sipariş kayıtlarının zamanı karşılaştırılır. Teslimat süresi ve SLA ölçümü de zaman damgalarının farkına dayanır; siparişin kargoya verilme süresi bu iki kaydın farkıdır.
Raporlamada saat dilimi tutarlılığı belirleyicidir. Analiz aracı, reklam hesabı ve sipariş sistemi aynı saat diliminde ayarlanmazsa günlük ciro ve ROAS hesapları kayar. Karar olarak tüm sistemler tek bir saat dilimine (Türkiye için yerel saat) ayarlanır ve karşılaştırmalar aynı sınırla yapılır.
Dönüşüm olaylarında zaman damgası, atıf penceresini etkiler; ayrıntı için dönüşüm takibi sayfasına bakılabilir. Elektronik belge zaman damgası ise belgenin belirli bir anda var olduğunu hukuken kanıtlamaya yarar.
Zaman Damgasında Sık Yapılan Hatalar
- Saat dilimlerini eşitlememek. Günlük raporlar sistemler arası tutmaz.
- Yaz saati ve sunucu saatini ihmal etmek. Saat kayması sipariş sırasını bozar.
- Yalnızca tarih saklamak. Aynı gün içindeki olay sırası belirlenemez.
- Sunucu saatini ayarlı tutmamak. Yanlış saat güvenlik ve ödeme doğrulamalarında hataya yol açar.
Zaman Damgası (Time Stamp) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Zaman damgası sipariş sorunlarının çözümünde nasıl kullanılır?
Müşteri ödeme yaptığı hâlde sipariş oluşmadığını söylediğinde ödeme ve sipariş kayıtlarının zaman damgaları karşılaştırılır. Siparişin kargoya verilme süresi de iki kaydın arasındaki farktan hesaplanır ve teslimat ile SLA ölçümüne temel olur. Aynı gün içindeki olayların sırası ancak saat bilgisi de saklanırsa belirlenebilir.
Zaman damgası saat dilimi neden önemlidir?
Farklı sistemler farklı saat dilimlerinde çalışırsa aynı olay farklı güne düşebilir ve raporlar tutmaz. Tüm sistemlerin aynı saat dilimine ayarlanması gerekir.
Elektronik zaman damgası ne işe yarar?
Bir belgenin belirli bir anda var olduğunu ve sonradan değiştirilmediğini hukuken kanıtlar. E-fatura ve e-arşiv gibi elektronik belgelerde kullanılır.