İade faturası, satılmış bir malın müşteriden geri gelmesiyle değişen satış ve KDV kaydını belgeleyen faturadır. Hangi belgeyle iade alınacağını, iadeyi gönderenin kim olduğu ve satışta hangi faturanın kesildiği belirler. İnternetten alışveriş yapan tüketici, e-Arşiv faturanın iade bölümünü doldurup imzalayarak malla birlikte gönderir; e-Fatura kullanıcısı bir işletmeyle yapılan iade, GİB'in e-Fatura örneklerinde ilk faturaya atıf yapan, tipi iade olan ayrı bir faturayla gösterilir. Her durumda KDV Kanunu md. 35'e göre düzeltme, iadenin gerçekleştiği dönemde yapılır.

İadeyi GönderenSatışta Kesilen Belgeİadede Belge ve BilgiKDV Düzeltmesi
Tüketicie-Arşiv faturaFaturanın iade bölümü doldurulup imzalanır ve malla gönderilir; gider pusulası yerine geçerSatıcı, borçlandığı vergiyi iade döneminde düzeltir
e-Fatura Kullanıcısı İşletmee-Faturaİlk faturaya atıf yapan, tipi iade olan ayrı bir e-FaturaSatıcı borçlandığı, alıcı indirdiği vergiyi düzeltir
e-Fatura Kullanıcısı Olmayan İşletmee-Arşiv faturaİnternet satışının e-Arşiv faturası iade bölümünü taşırSatıcı borçlandığı, alıcı indirdiği vergiyi düzeltir
Pazaryeri MüşterisiSatıcının kestiği e-Arşiv fatura ya da e-FaturaAlıcının türüne göre yukarıdaki satırlardan biri; talep pazaryerinin iade sürecinde ilerlerSatıcı, iadenin gerçekleştiği dönemde düzeltir

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş yerine geçmez.

İade faturasıyla düzeltilen satış kaydı

KDV Kanunu'nun 35. maddesine göre malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi ya da işlemden vazgeçilmesi gibi sebeplerle matrah değişirse satıcı bu işlem için borçlandığı vergiyi, işlemin muhatabı olan mükellef ise indirme hakkı bulunan vergiyi düzeltir. Düzeltme, değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin gerçekleştiği dönem içinde yapılır.

Aynı madde bir şart da koyar: iade edilen malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi gerekir. Yani iade, yalnızca ödemenin geri verilmesiyle değil, malın geri girişi kayda alındığında vergi açısından tamamlanır. Belgenin biçimini ise Vergi Usul Kanunu ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın elektronik belge düzenlemeleri belirler.

İade faturasında alıcıya göre belge seçimi

Satıcının iade anındaki ilk sorusu, malı kimin geri gönderdiğidir. GİB'in 509 Sıra No.lu Tebliği'ne göre alıcı e-Fatura kayıtlı kullanıcısıysa satışta e-Fatura, kayıtlı olmayan bir mükellef ya da mükellef olmayan bir kişiyse e-Arşiv fatura düzenlenir. Tebliğ, e-Arşiv faturanın yeni bir belge türü olmadığını, kâğıt faturayla aynı hukuki niteliği taşıdığını da belirtir. İadenin belgesi, satışta kesilen bu belgenin türünü izler.

  • Tüketici: Satış e-Arşiv faturayla yapılmıştır; internet satışında faturanın iade bölümü kullanılır.
  • e-Fatura Kullanıcısı İşletme: Satış e-Fatura'yla yapılmıştır; bu faturada iade bölümü yer almaz ve iade ayrı bir faturayla gösterilir.
  • e-Fatura Kullanıcısı Olmayan İşletme: Satış e-Arşiv faturayla yapılmıştır; alıcı da mükellef olduğu için indirdiği vergiyi düzeltir.

Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesi mükelleflerin birbirine fatura vermesini ve istemesini zorunlu tutar; 234. madde ise belge düzenleme zorunluluğu olmayan kişilerden yapılan alımlarda alıcının gider pusulası düzenlemesini öngörür. Tüketiciden geri alınan malda gider pusulasının gündeme gelmesi bu yüzdendir.

İadeyi gönderene göre belge: tüketicide e-Arşiv faturanın imzalı iade bölümü gider pusulası yerine geçer; e-Fatura kullanıcısı işletmede ilk faturaya atıf yapan iade tipinde e-Fatura görülür; e-Fatura kullanıcısı olmayan işletmede fatura iade bölümünü taşır ve alıcı indirdiği vergiyi düzeltir.
İadenin belgesi, satışta kesilen belgenin türünü izler.

Tüketiciden gelen iadede e-Arşiv faturanın iade bölümü

509 Sıra No.lu Tebliğ, internet üzerinden yapılan satışta düzenlenen e-Arşiv faturada bir iade bölümü bulunmasını ister. Bu bölümde şu bilgiler yer alır:

  • Malı iade edenin adı soyadı ve adresi
  • Malı iade edenin imzası
  • İade edilen malın cinsi ve miktarı
  • İade edilen malın birim fiyatı ve tutarı

Müşteri malı iade etmek isterse kendisine elektronik ortamda iletilen faturanın kâğıt çıktısını alır, iade bölümünü doldurup imzalar ve malla birlikte satıcıya geri gönderir. Tebliğe göre bu belge, satıcının düzenleyeceği gider pusulası yerine geçer. GİB'in e-Arşiv Teknik Kılavuzu da faturanın alıcıya iletildiği iletide, internet satışında mal iadesi gibi durumlarda kâğıt çıktının nasıl alınacağının anlatılmasını ister. Faturadaki diğer zorunlu bilgiler e-ticaret muhasebe entegrasyonu yazısında sıralanır.

Satıcı için pratik sonuç şudur: iade paketinden çıkan imzalı bölüm, iadenin belgesidir ve satış faturasıyla birlikte saklanır. Pakette bölümün dört bilgisine, özellikle imzaya ve iade edilen malın miktarına bakın; Tebliğ, belgenin gider pusulası yerine geçmesini bölümün doldurulup imzalanmasına bağlar.

Tüketici iadesinde dört adım: e-Arşiv fatura iade bölümüyle iletilir, müşteri kâğıt çıktıdaki bölümü doldurup imzalar, bölüm malla birlikte satıcıya döner, belge gider pusulası yerine geçer ve satış faturasıyla saklanır.
İade paketinden çıkan imzalı bölüm, iadenin belgesidir.

e-Fatura kullanıcısı işletmeden gelen iade

Alıcı e-Fatura kayıtlı kullanıcısıysa satış faturasında iade bölümü yoktur. GİB'in e-Fatura örnek paketinde iade, temel faturaya ve ticari faturaya iade için ayrı örneklerle gösterilir: örnek iade faturasının tipi iadedir ve not alanında ilk faturanın numarasına atıf yapılır. Bu örnekler iadenin, asıl satışa bağlanan ayrı bir e-Fatura olarak düzenlendiğini gösterir.

KDV Kanunu md. 35, bu iadede iki tarafa da iş verir: satıcı borçlandığı vergiyi, alıcı işletme indirdiği vergiyi düzeltir. İade faturasını alıcının mı satıcının mı düzenleyeceğini mali müşavirinizle doğrulayın. Satıcının belgede baktığı şey, iade faturasının asıl satış faturasına atıf yapması ve iade edilen kalemlerin satış faturasındaki kalemlerle uyuşmasıdır.

e-Fatura kullanıcısı olmayan işletmeden gelen iade

Vergi mükellefi olduğu hâlde e-Fatura kayıtlı kullanıcısı olmayan bir işletmeye internetten satış yapıldıysa e-Arşiv fatura düzenlenir ve bu fatura iade bölümünü taşır. Alıcı mükellef olduğu için KDV Kanunu md. 35'e göre indirdiği vergiyi de düzeltir. Bu alıcıda iki kural birlikte işler: iade bölümü 509 Sıra No.lu Tebliğ'in internet satışı hükmünden, alıcının vergi düzeltmesi KDV Kanunu md. 35'ten gelir.

KDV düzeltmesinde dönem ve oran

KDV Genel Uygulama Tebliği, düzeltmenin değişikliğin gerçekleştiği vergilendirme dönemi içinde yapılacağını belirtir. Örneğin Ekim'de kesilen bir satış faturasının iadesi Kasım'da gerçekleştiyse düzeltme Ekim'e değil, Kasım dönemine girer.

Oran konusunda Tebliğ ayrıca şunu söyler: matrahın değiştiği tarihte işlemin KDV oranı değişmişse düzeltme, ilk teslimin yapıldığı tarihte geçerli olan oranla yapılır. İade belgesinde iade günündeki oran değil, asıl satış faturasındaki oran esas alınır.

İadede KDV düzeltmesinin iki kuralı: düzeltme satışın değil iadenin gerçekleştiği vergilendirme dönemine yapılır; oran değiştiyse ilk teslim tarihindeki oran esas alınır. İade edilen malın işletmeye girişi defterde ve beyannamede görünmelidir.
Dönem iadeye, oran asıl satışa göre belirlenir.

Kısmi iade ve ürün değişimi

KDV Kanunu md. 35 düzeltmeyi matrahtaki değişikliğe bağlar. Üç ürünlük bir siparişin bir ürünü geri geldiyse değişen matrah, geri gelen ürünün matrahıdır. e-Arşiv faturanın iade bölümü de iade edilen malın cinsini, miktarını, birim fiyatını ve tutarını ister; kısmi iadede bu satırlar yalnızca geri gelen ürünü gösterir. Kavramın tanımı kısmi iade sözlük maddesindedir.

Ürün değişiminde eski ürün geri gelir, yeni ürün gönderilir. Değişim, kayıtta bir iade ve bir yeni satış olarak iki ayrı hareket yaratabilir; belgenin hangi biçimde düzenleneceğini mali müşavirinizle belirleyin ve değişim koşullarını sitenizin iade politikasına bu kararla yazın.

İade ile fatura iptali arasındaki fark

GİB iptali, tarafların faturanın hatalı düzenlendiği konusunda tam mutabakat içinde olduğu durum için tanımlar; belge hem düzenleyende hem alıcıda geçersiz kılınır ve süre, belgenin alıcıya iletildiği günden başlayan 8 gündür. İade ise gerçekleşmiş bir satışın, malın geri gelmesiyle düzeltilmesidir: satış faturası geçerli kalır, değişiklik ayrı bir belgeyle gösterilir. İptal talebinin açılışı, alıcının yanıtı ve itiraz yolları e-Arşiv fatura iptali yazısında anlatılır.

İptal ile iade farkı: iptal faturanın hatalı düzenlendiğinde tarafların anlaştığı durumda, alıcıya iletildiği günden başlayan 8 gün içinde yapılır ve belge iki tarafta geçersiz olur; iade gerçekleşmiş satışın malın geri gelmesiyle düzeltilmesidir, satış faturası geçerli kalır.
Malın geri gelmesi iade konusudur; hatalı düzenlenen fatura iptal konusudur.

Pazaryeri siparişinde iade faturası

Pazaryerinde satılan ürünün faturasını satıcı düzenler; bu yüzden ürün iadesinde de yukarıdaki belge kuralları satıcı ile müşteri arasındaki satışa göre uygulanır. Pazaryerinin kendisi ise iade talebinin onayını, süresini ve kargosunu yönetir; satıcıya kestiği komisyon ve hizmet faturalarının iadesi ayrı kayıtlarla görünür. Her pazaryerinin işleyişi kendi yazısındadır:

İade faturasında sık yapılan hatalar

  • İlk Faturaya Atıf Eksik: İade belgesi hangi satışın düzeltildiğini göstermezse kayıtlar eşleşmez.
  • Oran İade Gününe Göre Yazılmış: Oran değiştiyse ilk teslim tarihindeki oran esas alınır.
  • Düzeltme Yanlış Döneme Girmiş: Düzeltme satış dönemine değil, iadenin gerçekleştiği döneme yapılır.
  • Malın Girişi Kayıtta Yok: İade edilen malın işletmeye girişi defterde ve beyannamede görünmelidir.
  • İptal ile İade Karıştırılmış: İptal hatalı düzenlenen fatura içindir; geri gelen malın düzeltmesi iade yoluyla yapılır.
  • İade Bölümü Saklanmamış: Tüketicinin imzaladığı bölüm iadenin belgesidir, satış faturasıyla birlikte tutulur.

Uzman desteği gerektiren durumlar

Siparişler hem sitenizden hem pazaryerlerinden geliyor, alıcılarınız arasında tüketici ve e-Fatura kullanıcısı işletmeler birlikte bulunuyorsa iade belgesi ile ödeme iadesi ve stok girişi aynı sırayla kayda girmelidir. AdPix, muhasebe, ERP ve e-fatura entegrasyonu kapsamında mağazanızı muhasebe programınıza bağlar, siparişin e-fatura ya da e-arşiv faturasının siparişten düzenlenmesini kurar ve aktarımı yayından önce deneme kayıtlarıyla sınar; e-ticaret danışmanlığı kapsamında da iade politikasını ve sipariş süreçlerini inceler. Belge türü ve KDV düzeltmesiyle ilgili kesin karar için mali müşavirinize danışın.

İade faturası için diğer rehberler

İade faturası hakkında sık sorulan sorular

İade faturasındaki KDV oranı hangi tarihe göre belirlenir?

KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre iade sırasında işlemin KDV oranı değişmişse düzeltme, ilk teslimin yapıldığı tarihte geçerli olan oranla yapılır. Bu yüzden iade belgesinde iade günündeki oran değil, asıl satış faturasındaki oran esas alınır.

Tüketicinin iade ettiği üründe satıcı gider pusulası düzenler mi?

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 509 Sıra No.lu Tebliği'ne göre internet satışında tüketici, e-Arşiv faturanın kâğıt çıktısındaki iade bölümünü doldurup imzalar ve malla birlikte gönderir; bu belge satıcının düzenleyeceği gider pusulası yerine geçer. Bölümde iade edenin adı soyadı, adresi ve imzası ile iade edilen malın cinsi, miktarı, birim fiyatı ve tutarı bulunur.

Kurumsal müşterinin iadesinde iade faturasını kim düzenler?

KDV Kanunu md. 35 iki tarafın da düzeltme yapmasını ister: satıcı borçlandığı vergiyi, alıcı mükellef indirdiği vergiyi düzeltir. GİB'in e-Fatura örneklerinde iade, ilk faturaya atıf yapan ayrı bir e-Fatura olarak gösterilir; düzenleyen tarafı iade gelmeden önce alıcının muhasebe birimiyle kararlaştırın.

İade faturasında ilk faturanın numarası yazılır mı?

GİB'in e-Fatura örnek paketindeki iade faturası örneğinde not alanında ilk faturanın numarasına atıf yapılır. Atıf, hangi satışın düzeltildiğini gösterir; satış faturası ile iade belgesi muhasebe kayıtlarında bu numara üzerinden eşleşir.

Pazaryerinden gelen iadede iade faturası pazaryerine mi kesilir?

Müşterinin satın aldığı ürünün faturasını satıcı düzenlediği için ürün iadesinin belgesi de satıcı ile müşteri arasındaki satışa bağlanır. Pazaryerinin satıcıya kestiği komisyon ve hizmet faturalarının iadesi ise ayrı kayıtlarla izlenir; ayrıntısı her pazaryerinin fatura yazısındadır.

Etiketler

  • İade Faturası
  • E-Arşiv Fatura
  • E-Fatura
  • KDV Düzeltmesi
  • Gider Pusulası
  • Mali Müşavir
Bu yazıyı paylaşınXLinkedInWhatsApp