E-İrsaliye Nedir?
E-irsaliye, mal sevkiyatında kâğıt irsaliye yerine Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine uygun biçimde elektronik ortamda düzenlenen, saklanan ve iletilen sevk belgesidir.
E-İrsaliye Nasıl Çalışır?
İrsaliye, malın bir yerden başka bir yere taşındığını gösteren sevk belgesidir; e-irsaliye bu belgenin elektronik ortamda, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) belirlediği standartlara uygun olarak düzenlenmesidir. Belge, düzenleyen tarafın entegratör ya da GİB portalı üzerinden oluşturulur, alıcıya iletilir ve alıcı kabul veya ret yanıtı verebilir.
E-irsaliyede temel bilgiler:
- Gönderici ve alıcı bilgileri.
- Sevk edilen malın türü ve miktarı.
- Taşıyıcı ve taşıma bilgisi.
- Düzenleme tarihi ve belge numarası.
Hangi mükelleflerin e-irsaliye kullanmak zorunda olduğu, hangi sevkiyatlarda belge istendiği ve geçiş takvimi mevzuata ve GİB duyurularına göre değişir; güncel kapsam resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.
E-İrsaliye E-Ticarette Neden Önemlidir?
E-ticarette depodan müşteriye gönderilen paket çoğu zaman fatura ile birlikte seyreder; ancak şubeler arası transfer, tedarikçiden depoya mal kabul, fason işlemler ve toptan satışta ayrı sevk belgesi gerekebilir. Karar noktası, işletmenin sevkiyat türlerinde e-irsaliye yükümlülüğünün bulunup bulunmadığıdır; muhasebeci ya da mali müşavirle doğrulanmalıdır.
Elektronik belge, kâğıt arşiv ve saklama yükünü azaltır, stok hareketini muhasebeyle eşleştirmeyi kolaylaştırır ve ERP ya da WMS ile entegrasyon yoluyla otomatik üretilebilir. Fatura tarafı için e-fatura ve e-arşiv fatura sayfalarına bakılabilir.
Stok yönetimi ile belge akışının birlikte kurulması, hem denetim hem iç kontrol açısından düzen sağlar.
E-İrsaliye Uygulamasında Sık Yapılan Hatalar
- Yükümlülüğü araştırmadan karar vermek. Zorunlu sevkiyatta belgesiz taşıma riski doğar.
- Fatura ile irsaliyeyi karıştırmak. Sevk belgesi ile satış belgesi farklı işlemlerdir.
- Entegrasyonu kurmadan elle işlemek. Hacim arttıkça hata ve gecikme oluşur.
- Alıcı yanıtını izlememek. Ret ya da fark bildirimi gözden kaçar.
E-İrsaliye Türkiye’de Hangi Mükellef İçin Zorunludur?
E-irsaliye yeni bir belge türü değildir, kâğıt sevk irsaliyesiyle aynı hukuki niteliği taşır (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.3.1). Zorunluluk sektöre ve ciroya bağlıdır: tebliğde sayılan sektörler (bazı ÖTV’li mallar, maden, şeker, demir-çelik, gübre, hal ticareti) ile brüt satış hasılatı tebliğdeki sınırı aşan e-Fatura mükellefleri e-irsaliyeye geçer (IV.3.5). Belge malın fiili sevkinden önce düzenlenir; araçta kâğıt çıktısı ya da elektronik görüntüsü bulunur (V.5.3).
İnternetten yapılan satışta paketin yanında sevk irsaliyesi ya da e-irsaliye örneği, sevk irsaliyesi yerine geçen e-Arşiv Faturanın kâğıt çıktısı ya da ÖKC fatura bilgi fişi bulunur (IV.2.4.5). Altyapının fatura entegrasyonu çıktıyı pakete koymuyorsa sevk belgesinin hangi yolla düzenleneceğini mali müşavirinizle netleştirin.
E-İrsaliye Hakkında Sık Sorulan Sorular
E-irsaliye ne zaman ve hangi bilgilerle düzenlenir?
Belge, malın fiilen yola çıkmasından önce düzenlenir; araçta kâğıt çıktısı ya da elektronik görüntüsü bulunur. Gönderici ve alıcı, malın türü ve miktarı, taşıyıcı ve taşıma bilgisi, düzenleme tarihi ve belge numarası yazılır. Entegratör ya da GİB portalı üzerinden oluşturulur, alıcı kabul veya ret yanıtı verir.
E-irsaliye zorunlu mudur?
Zorunluluk mükellef türüne ve sevkiyata göre değişir ve düzenlemeler güncellenir. Güncel kapsam Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularından ve mali müşavirden teyit edilmelidir.
E-irsaliye ile e-fatura arasındaki fark nedir?
E-irsaliye malın sevkini, e-fatura ise satış işlemini belgeler. İkisi farklı amaçlı belgelerdir ve aynı gönderide birlikte düzenlenebilir.